Casestudy
Januari 2021 verpleegkundig
leiderschap
'Hoe manifesteert verpleegkundig leiderschap
zich in de beroepspraktijk?'.
Naam assessor: Shaun Cardiff
Datum: 14 januari 2021
,Voorwoord
Voor de eindopdracht van de minor ‘Verpleegkundig leiderschap’ is deze casestudy opgesteld.
Tijdens het maken van deze casestudy is er opzoek gegaan naar het antwoord op de vraag ‘hoe
manifesteert verpleegkundig leiderschap zich in de beroepspraktijk?’
Tijdens het onderzoek voor een antwoord op deze vraag zijn er verschillende leiderschapstechnieken
en kwaliteiten in gezet.
Om te kijken hoe verpleegkundig leiderschap zich manifesteert in de beroepspraktijk heb ik 24 uur
een verpleegkundige van de Intensive Care Unit (ICU) in het ZMC geschaduwd. Wegens het
coronavirus is het lastig om buiten de organisatie een schaduwplek te vinden. Uiteindelijk is er voor
de ICU van het ZMC gekozen, omdat deze afdeling helemaal los staat van de AOA in het ZMC.
Hierdoor kon ik eventueel vooraf niet beïnvloed worden.
Ik zou graag de ICU verpleegkundige van het ZMC willen bedanken, omdat ik haar 24 uur mocht
schaduwen op de ICU. Ook heeft zij veel van haar kennis en inzichten met mij gedeeld tijdens deze
schaduwdagen maar ook tijdens de narratieve interviewen die na elke schaduw dag hebben plaats
gevonden.
Wegens privacy zal de anonimiteit gewaarborgd blijven in de casestudy en zal de naam van de
verpleegkundig leider niet benoemd worden.
1
, Samenvatting
Inleiding
Leiderschap is een breed begrip met verschillende definities. Verpleegkundig leiderschap is van
belang om kwalitatief goede patiëntenzorg te verlenen en het behalen van een goede werkomgeving
voor de verpleegkundigen (Boamah, Spence Laschinger, Wong, & Clarke, 2018). Klinisch leiderschap
is van belang voor het bereiken en het behouden van verbeteringen in de patiënten veiligheid en de
kwaliteit van zorg (Daly, Jackson, Mannix, Davidson, & Hutchinson, 2014).
Methode
Tijdens het onderzoek is er kwalitatieve data verzameld door drie dagen een verpleegkundig leider in
de praktijk te schaduwen en na elke dag een narratief interview af te nemen. Tijdens het schaduwen
werd er informatie verzameld door het invullen van een gestructureerd observatie formulier. De data
werd geanalyseerd middels het transcriberen van de informatie uit de narratieve interviews. En de
data van de gestructureerde observatie formulieren werden in een grafiek in Excel gezet. Om de
kwaliteit en geldigheid te waarborgen wordt er member checking en peer debriefing toegepast.
Resultaten
De verpleegkundig leider is continu bezig met patiëntenzorg en aan het klinisch redeneren op basis
van haar klinische bik. Dit blijkt ook uit de geobserveerde gegevens dat 31% van de tijd de patiënt de
gesprekspartner is van de verpleegkundig leider. Als verpleegkundige wordt je klinische blik onder
andere beïnvloed tijdens klinisch werk wat de verpleegkundig leider voor 52% van de tijd uitvoert.
Ook blijkt dat een nauwe samenwerking met andere verpleegkundige en artsen van belang is tijdens
het uitvoeren van het klinisch werk. 26% van de tijd zijn andere verpleegkundigen de
gesprekspartner van de verpleegkundig leider en voor 12% is dit de arts.
Discussie
Tijdens het schaduwen is het zichtbaar dat de verpleegkundig leider klinisch leiderschap laat zien. De
gehele dienst paste de verpleegkundig leider klinisch redeneren toe en was continu aan het waken
dat de situatie van de patiënt achteruit ging. Hierdoor werd de kwaliteit van zorg en patiënt
veiligheid gewaarborgd. De verpleegkundig leider ervaart dit zelf ook zo wat uit de narratieve
interviews naar voren komt. Tijdens de narratieve interviews had de onderzoek meer in kunnen gaat
wat de verpleegkundig leider zelf onder algemeen leiderschap verstaat.
Conclusie
De IC verpleegkundige voert verpleegkundig leiderschap uit door het coördineren van de zorg, nauwe
samenwerking met verschillende disciplines voor het waarborgen en het verbeteren van de kwaliteit
van zorg. Als verpleegkundig leider voel je je verantwoordelijk waardoor het van belang is om zelf
orde en overzicht te bewaren en de regie te nemen in het zorgproces. Dit wordt mogelijk als je
anderen aanstuurt en taken delegeert.
Reflectie
Deze minor heeft mij bewust laten worden en mij laten inzien wat er wordt verstaan onder
verpleegkundig leiderschap en welke verschillende leiderschapstheorieën en modellen er zijn. In de
praktijk wil ik mij nog verder ontwikkelen als verpleegkundig leider en mij willen focussen op het
verbeteren van de kwaliteit van zorg. Dit wil ik aanpakken door mijn kennis up-to-date te houden
door het raadplegen van vakliteratuur en het toepassen van evidence based richtlijnen. Ook wil ik
mijzelf eraan blijven herinneren om continu te blijven klinisch redeneren. Tijdens de schaduwdagen
heb ik ingezien dat mede door te klinische redeneren de kwaliteit van zorg ook gewaarborgd blijft.
2
Januari 2021 verpleegkundig
leiderschap
'Hoe manifesteert verpleegkundig leiderschap
zich in de beroepspraktijk?'.
Naam assessor: Shaun Cardiff
Datum: 14 januari 2021
,Voorwoord
Voor de eindopdracht van de minor ‘Verpleegkundig leiderschap’ is deze casestudy opgesteld.
Tijdens het maken van deze casestudy is er opzoek gegaan naar het antwoord op de vraag ‘hoe
manifesteert verpleegkundig leiderschap zich in de beroepspraktijk?’
Tijdens het onderzoek voor een antwoord op deze vraag zijn er verschillende leiderschapstechnieken
en kwaliteiten in gezet.
Om te kijken hoe verpleegkundig leiderschap zich manifesteert in de beroepspraktijk heb ik 24 uur
een verpleegkundige van de Intensive Care Unit (ICU) in het ZMC geschaduwd. Wegens het
coronavirus is het lastig om buiten de organisatie een schaduwplek te vinden. Uiteindelijk is er voor
de ICU van het ZMC gekozen, omdat deze afdeling helemaal los staat van de AOA in het ZMC.
Hierdoor kon ik eventueel vooraf niet beïnvloed worden.
Ik zou graag de ICU verpleegkundige van het ZMC willen bedanken, omdat ik haar 24 uur mocht
schaduwen op de ICU. Ook heeft zij veel van haar kennis en inzichten met mij gedeeld tijdens deze
schaduwdagen maar ook tijdens de narratieve interviewen die na elke schaduw dag hebben plaats
gevonden.
Wegens privacy zal de anonimiteit gewaarborgd blijven in de casestudy en zal de naam van de
verpleegkundig leider niet benoemd worden.
1
, Samenvatting
Inleiding
Leiderschap is een breed begrip met verschillende definities. Verpleegkundig leiderschap is van
belang om kwalitatief goede patiëntenzorg te verlenen en het behalen van een goede werkomgeving
voor de verpleegkundigen (Boamah, Spence Laschinger, Wong, & Clarke, 2018). Klinisch leiderschap
is van belang voor het bereiken en het behouden van verbeteringen in de patiënten veiligheid en de
kwaliteit van zorg (Daly, Jackson, Mannix, Davidson, & Hutchinson, 2014).
Methode
Tijdens het onderzoek is er kwalitatieve data verzameld door drie dagen een verpleegkundig leider in
de praktijk te schaduwen en na elke dag een narratief interview af te nemen. Tijdens het schaduwen
werd er informatie verzameld door het invullen van een gestructureerd observatie formulier. De data
werd geanalyseerd middels het transcriberen van de informatie uit de narratieve interviews. En de
data van de gestructureerde observatie formulieren werden in een grafiek in Excel gezet. Om de
kwaliteit en geldigheid te waarborgen wordt er member checking en peer debriefing toegepast.
Resultaten
De verpleegkundig leider is continu bezig met patiëntenzorg en aan het klinisch redeneren op basis
van haar klinische bik. Dit blijkt ook uit de geobserveerde gegevens dat 31% van de tijd de patiënt de
gesprekspartner is van de verpleegkundig leider. Als verpleegkundige wordt je klinische blik onder
andere beïnvloed tijdens klinisch werk wat de verpleegkundig leider voor 52% van de tijd uitvoert.
Ook blijkt dat een nauwe samenwerking met andere verpleegkundige en artsen van belang is tijdens
het uitvoeren van het klinisch werk. 26% van de tijd zijn andere verpleegkundigen de
gesprekspartner van de verpleegkundig leider en voor 12% is dit de arts.
Discussie
Tijdens het schaduwen is het zichtbaar dat de verpleegkundig leider klinisch leiderschap laat zien. De
gehele dienst paste de verpleegkundig leider klinisch redeneren toe en was continu aan het waken
dat de situatie van de patiënt achteruit ging. Hierdoor werd de kwaliteit van zorg en patiënt
veiligheid gewaarborgd. De verpleegkundig leider ervaart dit zelf ook zo wat uit de narratieve
interviews naar voren komt. Tijdens de narratieve interviews had de onderzoek meer in kunnen gaat
wat de verpleegkundig leider zelf onder algemeen leiderschap verstaat.
Conclusie
De IC verpleegkundige voert verpleegkundig leiderschap uit door het coördineren van de zorg, nauwe
samenwerking met verschillende disciplines voor het waarborgen en het verbeteren van de kwaliteit
van zorg. Als verpleegkundig leider voel je je verantwoordelijk waardoor het van belang is om zelf
orde en overzicht te bewaren en de regie te nemen in het zorgproces. Dit wordt mogelijk als je
anderen aanstuurt en taken delegeert.
Reflectie
Deze minor heeft mij bewust laten worden en mij laten inzien wat er wordt verstaan onder
verpleegkundig leiderschap en welke verschillende leiderschapstheorieën en modellen er zijn. In de
praktijk wil ik mij nog verder ontwikkelen als verpleegkundig leider en mij willen focussen op het
verbeteren van de kwaliteit van zorg. Dit wil ik aanpakken door mijn kennis up-to-date te houden
door het raadplegen van vakliteratuur en het toepassen van evidence based richtlijnen. Ook wil ik
mijzelf eraan blijven herinneren om continu te blijven klinisch redeneren. Tijdens de schaduwdagen
heb ik ingezien dat mede door te klinische redeneren de kwaliteit van zorg ook gewaarborgd blijft.
2
