samenvatting maatschappijleer Seneca hoofdstuk 3 en 6

Samenvatting maatschappijleer Seneca hoofdstuk 3 en 6


3.1 macht en welzijn

Samenlevingsdilemma = een dilemma over de manier waarop mensen met elkaar samenleven in
een land.

 Hulpmiddel om samenleving te analyseren.
 Om goed samen te kunnen leven moet je keuzes maken over de inrichting van de
samenleving.
 3 waarden: 2 extreem, 1 ertussen in.
 Er zijn 4 samenlevingsdilemma’s.


Machtsdilemma

 ‘Hoeveel mensen hebben er macht?’
Links: inspraak, iedereen mag meebeslissen.

 Basisdemocratie
Midden: kiesrecht, mensen kiezen het bestuur van een samenleving.

 Iedereen mag meebeslissen wie de besluiten nemen.
 Linkse partijen: kiesrecht met veel inspraak.
 Rechtse partijen: kiesrecht met daadkracht.
Rechts: daadkracht, het snel en efficiënt nemen van besluiten.

 Inspraak niet wenselijk, er is verschil tussen mensen.
 Dictatuur bijvoorbeeld.


Welzijnsdilemma

 ‘In hoeverre mag er verschil zijn tussen mensen op het gebied van welzijn en welvaart?’
Links: bestaanszekerheid, de overheid zorgt ervoor dat mensen voldoende middelen hebben om
basisbehoeften te bevredigen. Dit is alleen bij overheid.

 Gelijkheid, overheid moet ervoor zorgen dat er geen verschillen zijn.
Midden: solidariteit, mensen moeten zelf zorgen voor inkomen, maar de overheid helpt als dat nodig
is.

Rechts: eigen verantwoordelijkheid, mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun welvaart en welzijn.

 Nachtwakerstaat, de overheid zorgt alleen voor veiligheid en de rest moeten mensen zelf
regelen.


3.2 cultuur en mensenrechten

Cultuurdilemma

 ‘Hoeveel cultuurverschillen mogen er zijn in een samenleving?’
 ‘moeten mensen zich houden aan de regels die de samenleving stelt of mogen ze er als
individu of groep van afwijken?’
 ‘hoeveel moeten mensen zich aanpassen aan collectieve normen?’

, Links: diversiteit, het naast elkaar leven van verschillende cultuurgroepen.

Midden: pluriformiteit, verschillende cultuurgroepen in een land gaan met elkaar in gesprek over de
verschillen.

Rechts: eenheid, het toestaan van één cultuurgroep in een land.



Mensenrechtendilemma

 ‘Hoeveel vrijheid hebben burgers?’
Veiligheidsutopie = de wens voor optimale individuele vrijheid en optimale collectieve vrijheid.

Links: orde, de overheid stelt strenge regels op en controleert hier scherp op.

Midden: vrijheid, de overheid geeft mensen rechten om in vrijheid te kunnen leven.

Rechts: orde, de overheid stelt strenge regels op en controleert hier scherp op.

- Conservatieve partijen leggen meer de nadruk op repressie= het bestraffen van misdrijven en
overtredingen met als doel vergelding of afschrikking.
- Progressieve partijen leggen meer de nadruk op preventie= het voorkomen van misdrijven en
overtredingen met als doel resocialisatie (heropvoeding).



3.3 geluk in een land

- Samenlevingsdilemma’s spelen een rol bij de inrichting van een land.
- Grofweg kun je zeggen dat wetten, instellingen en instituties de inrichting van een land
bepalen.

- Actoren moeten zich houden aan bepaalde wetten.

Wet = een geschreven gedragsregel door de overheid van een land. (artikel 1: gelijke behandeling
en verbod discriminatie)


- Instituties zorgen ervoor dat mensen weten wat er van hen verwacht wordt en hoe ze zich
moeten gedragen.

Institutie = complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag van mensen en hun
onderlinge relaties reguleren.

 Systeem van regels, zorgt ervoor dat mensen weten hoe ze zich moeten gedragen. (gelijke
behandeling man en vrouw)

- Bij wetten en instituties horen instellingen die de waarde van die wetten en instituties in de
praktijk realiseren.

Instelling = een organisatie die de waarde van wetten en instituties in de praktijk realiseert.
(rechtbank)

 Een instelling heeft een adres, een institutie niet.