Samenvatting
Hoofdstuk 18 The Cell Cycle
Toelatingsexamen Biomedische Wetenschappen 2026
OVERVIEW OF THE CELL
Fasen celcyclus:
Interphase: Voorbereiden voor deling van cel. Langste gedeelte celcyclus
- G(1) Phase: eerste (gap)fase van celcyclus. Cel groeit.
- S Phase: Dupliceren van DNA
- G(2) Phase: Tweede gapfase.
- G(0): rustfase van de celcyclus, wordt gezien als startpunt van de cyclus.
M Phase: Fase waarbij de celdeling daadwerkelijk plaatsvindt.
- Mitose: Het verdelen van de chromosomen naar twee plekken in de cel
1. profase
2. prometafase
3. metafase
4. anafase
5. telofase
- Cytokinesis: Het splitsen naar twee dochtercellen
Checkpoints celcyclus:
Checkpoints: beveiligingscontrole-mechanisme dat controleert of het voordelig is om de celcyclus te
vervolgen of te pauzeren.
Checkpoint G(1): enter celcyclus en S fase
- Is het milieu voordelig (genoeg voedingsstoffen)
- Is het nodig om te delen (Is er genoeg plek)
Checkpoint G(2): enter mitose
- Is al het DNA gerepliceerd?
- Is al het DNA gerepareerd?
Checkpoint M: in mitose
- Zijn alle chromosomen goed gekoppeld aan de mitotische spindel?
“Het celcyclus controlesysteem is bij alle eukaryoten hetzelfde.”
“Cellen moeten groeien, anders zouden ze bij elke celdeling kleiner worden.”
, THE CELL-CYCLE CONTROL SYSTEM
De celcyclus wordt geregeld door het activeren en deactiveren van eiwitcomplexen die het initiëren
of reguleren van DNA replicatie, mitose en cytokinese. Grotendeels wordt dit geregeld door het
fosforyleren en defosforyleren van eiwitten die essentieel zijn in deze processen.
Celcyclus controlesysteem eiwitcomplexen:
- Cdk (cyclin-dependent protein kinases): Enzym dat target eiwitten fosforyleert. Constant
aanwezig, maar inactief zonder activatie van cyclines.
- Cycline: Eiwit wat cdks kan activeren door eraan te binden. Zijn door de cyclus in
verschillende concentraties aanwezig.
Verschillende Cycline-Cdk complexen:
G(1)-Cdk:
➔ Cyclin D en Cdk4, Cdk6
- Helpt cel om van begin G(1) fase richting S fase (actief begin G1)
- stimuleert celgroei
- activeert transcriptiefactoren die genen aflezen voor DNA replicatie eiwitten en cyclines voor
de volgende fase.
G(1)/S-Cdk:
➔ Cyclin E en Cdk 2
- Helpt cel om naar S fase te gaan (actief einde G1)
- zet cel definitief vast op het pad naar S fase
- Activeert eiwitten die nodig zijn voor replicatie
- Inactiveert remmers S-fase
S-Cdk:
➔ Cyclin A en Cdk 2
- Actief tijdens S-fase
- Start DNA replicatie
- Activeert replicatie-origins
- Zorgt ervoor dat DNA maar één keer wordt gekopieerd.
M-Cdk:
➔ Cyclin B en Cdk1
- Actief tijdens mitose
- start mitose door:
- chromosoom condensatie
- afbraak kernmembraan
- vorming van mitotische spoelfiguur
- zorgt voor correcte verdeling van chromosomen
Hoofdstuk 18 The Cell Cycle
Toelatingsexamen Biomedische Wetenschappen 2026
OVERVIEW OF THE CELL
Fasen celcyclus:
Interphase: Voorbereiden voor deling van cel. Langste gedeelte celcyclus
- G(1) Phase: eerste (gap)fase van celcyclus. Cel groeit.
- S Phase: Dupliceren van DNA
- G(2) Phase: Tweede gapfase.
- G(0): rustfase van de celcyclus, wordt gezien als startpunt van de cyclus.
M Phase: Fase waarbij de celdeling daadwerkelijk plaatsvindt.
- Mitose: Het verdelen van de chromosomen naar twee plekken in de cel
1. profase
2. prometafase
3. metafase
4. anafase
5. telofase
- Cytokinesis: Het splitsen naar twee dochtercellen
Checkpoints celcyclus:
Checkpoints: beveiligingscontrole-mechanisme dat controleert of het voordelig is om de celcyclus te
vervolgen of te pauzeren.
Checkpoint G(1): enter celcyclus en S fase
- Is het milieu voordelig (genoeg voedingsstoffen)
- Is het nodig om te delen (Is er genoeg plek)
Checkpoint G(2): enter mitose
- Is al het DNA gerepliceerd?
- Is al het DNA gerepareerd?
Checkpoint M: in mitose
- Zijn alle chromosomen goed gekoppeld aan de mitotische spindel?
“Het celcyclus controlesysteem is bij alle eukaryoten hetzelfde.”
“Cellen moeten groeien, anders zouden ze bij elke celdeling kleiner worden.”
, THE CELL-CYCLE CONTROL SYSTEM
De celcyclus wordt geregeld door het activeren en deactiveren van eiwitcomplexen die het initiëren
of reguleren van DNA replicatie, mitose en cytokinese. Grotendeels wordt dit geregeld door het
fosforyleren en defosforyleren van eiwitten die essentieel zijn in deze processen.
Celcyclus controlesysteem eiwitcomplexen:
- Cdk (cyclin-dependent protein kinases): Enzym dat target eiwitten fosforyleert. Constant
aanwezig, maar inactief zonder activatie van cyclines.
- Cycline: Eiwit wat cdks kan activeren door eraan te binden. Zijn door de cyclus in
verschillende concentraties aanwezig.
Verschillende Cycline-Cdk complexen:
G(1)-Cdk:
➔ Cyclin D en Cdk4, Cdk6
- Helpt cel om van begin G(1) fase richting S fase (actief begin G1)
- stimuleert celgroei
- activeert transcriptiefactoren die genen aflezen voor DNA replicatie eiwitten en cyclines voor
de volgende fase.
G(1)/S-Cdk:
➔ Cyclin E en Cdk 2
- Helpt cel om naar S fase te gaan (actief einde G1)
- zet cel definitief vast op het pad naar S fase
- Activeert eiwitten die nodig zijn voor replicatie
- Inactiveert remmers S-fase
S-Cdk:
➔ Cyclin A en Cdk 2
- Actief tijdens S-fase
- Start DNA replicatie
- Activeert replicatie-origins
- Zorgt ervoor dat DNA maar één keer wordt gekopieerd.
M-Cdk:
➔ Cyclin B en Cdk1
- Actief tijdens mitose
- start mitose door:
- chromosoom condensatie
- afbraak kernmembraan
- vorming van mitotische spoelfiguur
- zorgt voor correcte verdeling van chromosomen
