Samenvatting geschiedenis Tijdvak 1 (Jagers en boeren - 4VWO)

Geschiedenis Tijdvak 1
Hoofdstuk 1: tijd van jagers en boeren

§1 De levenswijze van jager-verzamelaars
Hoe leefden de jagers verzamelaars?
 Wijze van bestaan: jagen en verzamelen
 Samenleving bestaat uit kleine nomadische groepen  geen georganiseerd
bestuur.
 Nomadisch bestaan: rondtrekken
Weinig sociale verschillen.
 wel strikte rolverdeling man/vrouw.
 Maakten gebruik van magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen.

§2 Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
Hoe ontstonden landbouw en landbouwsamenlevingen?
 Landbouw  akkerbouw en veeteelt
 Dorpen werden bestuurd door stamoudsten en/of priesters.
 Sedentair bestaan: vaste woonplaats
Sociale verschillen namen toe.
 nog steeds strikte rolverdeling man en vrouw.
 Maakten gebruik van magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen.
Veel nieuwe uitvindingen.

§3 Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Hoe ontstonden de eerste stedelijke gemeenschappen?
 Landbouw  akkerbouw en veeteelt
Ambachten
Handel
 Steden werden bestuurd door koningen en priesters.
Steden werden rijken (stadsstaten)
 Grote groepen  sociale verschillen: hiërarchische opbouw van de
samenleving in sociale klassen.
 Maakten gebruik van magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen.
Veel nieuwe uitvindingen.
Polytheïstische godsdiensten.




Geschiedenis Tijdvak 1

, Hoofdstuk 1: tijd van jagers en boeren

§1.2 Jagers en verzamelaars, tot circa 11.000 voor Christus
 De eerste mensen leefden in kleine groepen (vaak gebaseerd op
familierelaties) bij elkaar in een stam. Meestal niet meer dan twintig tot
vijfentwintig mensen  vinden van voldoende voedsel werd anders
onmogelijk.
 Jagers-verzamelaars afhankelijk van de natuur  natuurvolken
 Taakverdeling was beperkt:
o Mannen = jagen
o Vrouwen = verzamelen
 Er was geen verschil tussen rijk en arm  veel rondtrekken betekende weinig
bezit.
 Veel stammen hechtten waarde aan bovennatuurlijke machten. Vaak ouderen
in de stam sjamaan (=gave om in contact te komen met het bovennatuurlijke)
 Verspreiding van de eerste mens naar Nederland:
 De moderne mens moest uit Afrika komen. Het duurde lang voordat het
aantal mensen dusdanig gegroeid / verspreid was dat ze Noordwest-Europa
konden bereiken.
 Het klimaat was hier lange tijd ongeschikt door ijstijden.
 Nederland was een drassig gebied.

§1.3 Eerste landbouw en eerste boerendorpen, vanaf circa 11.000 voor
Christus
 Temperatuur op aarde steeg flink  planten en dieren
verdwenen/verplaatsten  jagers-verzamelaars verplaatsten mee.
 is nog de vraag of de jagers-verzamelaars werden gedwongen om weg te
gaan of dat de stijging dit alleen mogelijk maakte
 Temperatuurstijging + groeiende hersencapaciteit  Neolithische
(agrarische) revolutie: omschakeling van jagen-verzamelen naar landbouw
als belangrijkste middel van bestaan.
 Verschillende mensen ontdekten onafhankelijk van elkaar dat bepaalde gras-
en graansoorten voedsel in de vorm van korrels voortbrachten.
 De agrarische revolutie vond het eerst plaats in streken met een warm
klimaat, waar rivieren waren (zoet) en met voldoende neerslag.
 Gevolgen introductie landbouw:
1. Voedselproductie steeg  meer zekerheid over kwaliteit/hoeveelheid
voedsel.
2. Mensen hoefden niet meer rond te trekken  sedentair bestaan.
3. Bevolkingsgroei
 Nadeel landbouw = zwaar werk + als oogst mislukt weinig om op terug te
vallen.  sommige volken bleven jagen-verzamelen of combineerden dit met
landbouw.
Vruchtbare halve
maan: eerste gebied
waar landbouw
mogelijk was.