Uitwerking bijeenkomst 6 Bewijs in Strafzaken

Notities Onderwijsbijeenkomsten N. Limbourg



Bewijs in Strafzaken
Bijeenkomst 6 – Het vonnis: de bewijsbeslissing en motivering

Bewijsbeslissing in het vonnis
Wettelijke eisen voor de inrichting van het schriftelijk vonnis
De regel dat strafvonnissen gemotiveerd moeten zijn, rust op art. 121 GW. Het
belang van het motiveren van beslissingen ligt er primair in dat op kenbare wijze
wordt vastgelegd waarop die beslissingen berusten. Wanneer in de
bewijsbeslissing wordt afgeweken van dergelijke standpunten, moet die afwijking
volgens art. 359 lid 2 Sv worden verantwoord in het vonnis.
Art. 357 e.v. Sv: regels waaraan het schriftelijk vonnis moet voldoen.
Het resultaat van de beraadslaging over de in art. 348 Sv genoemde
vraagpunten hoeft slecht vermeld en verantwoord te worden als een van de
uitspraken als bedoeld in art. 349 lid 1 Sv wordt gegeven.
De rechter hoeft in een vrijsprekend vonnis geen aandacht te geven aan de
kwalificatie en de daaropvolgende vragen van art. 350 Sv. De rechter dient voor
wat betreft de kwalificatiebeslissing en de beslissingen omtrent het al dan niet
aanwezig zijn van strafuitsluitingsgronden en strafverminderingsgronden het
voornoemde voorschrift van art. 358 lid 3 Sv in acht nemen en die genomen
beslissing te motiveren, art. 359 lid 2, eerste volzin Sv.
Bewijsrechtelijke motiveringsplicht:
1) Wetboek van Sv geeft enkele afzonderlijke motiveringsvoorschriften voor de
bewezenverklaring, art. 359 lid 2 en 3 en art. 360 Sv.
2) De wet schrijft voor de bewijsbeslissing met betrekking tot gepasseerde
uitdrukkelijk onderbouwde standpunten expliciet voor dat de redenen die ten
grondslag hebben gelegen aan de verwerping daarvan door de rechter in het
vonnis worden weergegeven.
3) De grens tussen het verwerken van standpunten die betrekking hebben op de
bewijsbeslissing dan wel op de beslissingen aangaande de strafbaarheid, is
sterk afhankelijk van de wijze waarop de TLL is ingericht. De TLL en de
beantwoording daarvan, in het bijzonder wanneer het gaat om wettelijke
termen, bepalen of een beslispunt bij de rechterlijke bewijsbeslissing aan de
orde komt, dan wel eerst bij de kwalificatiebeslissing.
4) De gebondenheid van de beslissing aan de grondslag van de TLL brengt mee
dat de bewezenverklaring vrijwel letterlijk moet zijn terug te vinden in de TLL.
Art. 369 lid 1 Sv bepaalt dat bij een bewezenverklaring die mede steunt op de
verklaring van een getuige als bedoeld in art. 216a lid 2 Sv in het vonnis van het
gebruik van die verklaring afzonderlijke rekenschap wordt afgelegd. Deze nadere
motiveringsvoorschriften dienen als het ware ter compensatie van het feit dat de
genoemde getuigenverklaringen niet onder de volle waarborgen van de normale
bewijsvoering worden afgelegd, dan wel het gebruik ervan vanwege de
toezegging, extra aandacht verdient.
De bewijsbeslissing moet volgens art. 358 lid 2 Sv in het vonnis worden
opgenomen en dient ambtshalve te worden gemotiveerd (art. 359 lid 2 en 3 Sv),
TENZIJ er sprake is van de gevallen als bedoeld in art. 359 lid 3 tweede volzin Sv
of art. 365a Sv.

1

, Notities Onderwijsbijeenkomsten N. Limbourg


De rechter moet het antwoord op de eerste hoofdvraag (kan het tenlastegelegde
bewezen worden?) schriftelijk in het vonnis motiveren (art. 368 lid 2 Sv jo. 359 lid
2 en 3 Sv). De beslissing kan dan ofwel zijn vrijspraak (art. 352 lid 1 Sv) of
bewezenverklaring. In dat laatste geval kan hij verder met de volgende
hoofdvragen.
Verkort vonnis
Een complicerende factor bij de beoordeling van de motivering van vonnissen
wordt gevormd door de mogelijkheid die door de bepaling van art. 365a Sv wordt
geboden.
Het vonnis dient op grond van art. 359 lid 3 Sv de inhoud van de in het vonnis
opgenomen houdende daartoe redengevende omstandigheden te bevatten. Het
verkort vonnis is met uizondering van de motivering van de bewezenverklaring
een volledig vonnis. Het is een vonnis met een bewezenverklaring, zonder dat de
verdachte de onderbouwing van die bewezenverklaring kan teruglezen in het
vonnis.
Art. 360 Sv
Een andere verplichting tot nadere onderbouwing van het vonnis is gelegen in
het gebruik van verklaringen van personen wier identiteit niet bekend is voor het
bewijs. De rechter is verplicht om in het vonnis in het bijzonder redenen op te
nemen als de rechter voor de bewezenverklaring gebruik maakt van een
verklaring van een getuige waarbij de verdediging op de een of andere wijze is
beperkt in de uitoefening van zijn verdedigingsrechten als bewijsmiddel.
1) Een aparte motivering wordt verlangd als het bewijs wordt gegrond op de
verklaring van een niet-beëdigde, maar aangemaande getuige;
2) Extra motiveringseis voor het geval van gebruik van geheel of beperkt
anoniem getuigenbewijs of verklaringen van afgeschermde getuigen. De
rechter moet dan tot uitdrukking brengen dat de getuige overeenkomstig de
daartoe geldende wettelijke vereisten is gehoord. Ook de betrouwbaarheid
van de verklaringen moet zijn onderzocht.
3) De kroongetuigeregeling houdt in dat de rechter extra moet motiveren als hij
voor het bewijs gebruik maakt van de verklaring van een kroongetuige.
Waarom acht hij die verklaring betrouwbaar?
4) Art. 360 lid 3 Sv eist aparte motivering bij afwijking van het na schorsing
wegens geschilpunt van burgerlijk recht gewezen strafrechtelijk vonnis van
het civielrechtelijk vonnis. De strafrechter is vrij van het civiele vonnis af te
wijken.
Motivering van het gebruik van bewijs
Het vonnis moet het bewijsmateriaal weergeven dat de rechter aan de
bewezenverklaring ten grondslag heeft gelegd. Hij hoeft alleen de relevante
inhoud van de bewijsmiddelen te benoemen.
- Verklaringen en schriftelijke stukken moeten zo geïdentificeerd zijn dat zij in
het dossier kunnen worden teruggevonden (controlemiddel)
- Foto’s, geluidsbanden, situatieschetsen etc: zo nauwkeurig mogelijk
aangeven in hoeverre zij bijdragen aan het bewijs door te vermelden wat daaruit
waarneembaar is dat redengevend is.




2