Week 5: Sterker wordende landsgrenzen: internationale
migratie en identiteit
Hoorcollege
Week 5: When borders do matter: international migration and identity
1. Migratie en Globalisatie
2. Migratie en identiteit
3. Migratie en crisis
4. Herinnering crisis
1. Migratie en globalisatie
Spellman: Globalisering blijft nog altijd een globalisering gericht op producten en niet op mensen.
UN ‘Universal declaration of human rights’ (1948)
- Elke persoon heeft het recht om elk land te verlaten, inclusief zijn/haar eigen, en om weer
terug te keren naar dit land
- Elk persoon heeft het recht om asiel aan te vragen tegen vervolging
- Niemand zal zijn persoonlijkheid worden ontnomen, noch zal hem worden ontzegd zijn
persoonlijkheid te veranderen
Na ’48 zijn de restricties eigenlijk alleen maar toegenomen.
Spellman: deze UN verklaring is eigenlijk in strijd met het hele natiestaat idee dat sinds de verlichting
naar voren is gekomen. Iemands identiteit is sinds het einde van 18 e eeuw steeds meer gekoppeld
geraakt aan de natiestaat gedachte. Daar waar je geboren bent, dat is een belangrijk deel van jouw
identiteit.
Nation building is in twee verschillende richtingen verlopen, twee vormen van nationaal besef.
West Europese invulling:
- Natie idee vrij geleidelijk gaan groeien
o Omdat grenzen van staat vrij gelijk bleven
- Ernest Renan: “The nation is constructed”
- Geen hele duidelijke objectieve criteria
o je bent binnen bepaalde grenzen geboren en dus ben je deel van een natiestaat
Midden- en Oost-Europese invulling:
- Hier waren lange tijd onbepaalde grenzen
, o Grote rijken, Habsburgs, Russisch etc.
- De ontwikkeling van natiestaten hier ging vanuit het omgekeerde principe uit
o Vanuit de natie
o De natie ging op zoek naar eigen grenzen waarbinnen natie zou komen te leven
Johann Gottfried Herder: “Volksgeist”
- Er zijn wel degelijk objectieve criteria, bijvoorbeeld linguïstisch, die bepalen tot welke natie je
hoort.
2. Migration and Identity
Wie zijn we?
Vanaf Jaren ’80 (door vallen muur etc.) is identiteit veel meer een groepsgebeuren geworden. In een
toenemend globaliserende wereld is behoefte identiteit groter geworden.
Waarom hebben we de behoefte aan identiteit? ‘Wij’ groep en ‘zij’ groep
- Toenemend gevoel onzekerheid door snel veranderende wereld
- Structuur willen aanbrengen
- Open grenzen zijn enger
o Groepen lopen door elkaar heen
- Huntington, Who are we?
o Deze nationale Amerikaanse identiteit staat onder druk door de instroom van de
latino’s
o Dit moet wel tot problemen gaan leiden, denkt hij
3. Migration Crisis
Ivan Krastev
- The light that failed (2019)
o Reactie op Fukuyama
o Sinds de val van de muur heeft er een proces van imitatie plaatsgevonden
o West was het voorbeeld voor midden en oost Europeanen
Ze zijn west gaan imiteren
Zo ontstaat er in die landen het gevoel dat ze nooit meer worden dan een
imitatie. Men wil van dit gevoel af
Het idee van afstand nemen van politiek van imitatie ligt ten grondslag aan
anti-liberalisme/illiberalisme
o Het idee dat er geen alternatieven zouden zijn voor liberale democratie roept
weerstand op, ook tegen het proces van globalisering
Juist die tradities en eigen erfenissen worden steeds meer benadrukt en
belangrijker gevonden dan de kern van Midden- en Oost-Europese identiteit.
Open societies in het Westen die zijn niet in staat om zich te verdedigen
tegen migranten die hun kant op komen het Westen lijdt steeds meer aan
een identiteitscrisis
, Het Westen met liberale kosmopolitisme VS. Identiteitspolitiek in Midden- en Oost-Europa
- Orban, 2017: “27 years ago we Central-Europeans believed that Europe was our future. Now
we know that we are the future of Europe”
Ivan Krastev: After Europe (2017)
- De vluchtelingencrisis is de 9/11 van Europa geworden
- Niet een gebrek aan solidariteit maar een botsing van solidariteit
- Open grenzen zijn niet langer een teken van vrijheid, maar zijn nu een zonde van onveiligheid
- The new world disorder
4. Memory crisis
Volgens Krastev is de Europese Unie/Europa altijd een idee geweest op zoek geweest naar realiteit.
- Bijvoorbeeld de herinnering van WOII: deze herinnering verbindt niet langer, maar drijft
Europa zelfs een beetje uit elkaar
Tony Judt, Postwar
- Poging om te komen tot een overkoepelende pan-Europese geschiedschrijving
- Binnen totalitaire ervaringen van 20e eeuw speelt de Holocaust een grote rol.
- “Today the pertinent European reference is not baptism it is extermination. Holocaust
recognition is our contemporary European entry ticket.”
- Holocaust als fundament voor gemeenschappelijke Europese identiteit leidt eerder tot
controverses dan tot overeenstemming
o Door verschillend denken Westen en Midden- en Oost-Europa
o Waarom botst dit? Waarom erkent men het niet zoals wij het in het Westen
erkennen
Het idee van slachtofferschap in veel Midden- en Oost-Europese landen
vormt een heel belangrijk aspect van hun nationaliteit
Polen: hadden te maken met Duitsers die binnen vielen, maar ook met
Sovjets die binnen vielen. voelen zich altijd slachtoffer.
Hongaren hebben meegevochten met nazi’s. Zij hebben wel iets op hun
geweten
Pawel Pawlikowski, Ida (2015)
- Film over Poolse vrouw die non wil worden in een klooster
- Ze ontdekt haar Joodse achtergrond
- Film goed ontvangen in westen, in Polen niet. Kritiek:
o Pools-Joodse relatie wordt te unilateraal bekeken
o Platteland wordt te primitief en antisemitisch neergezet
o Film gaat voorbij aan Duitse verantwoordelijkheid
o Alleen joodse gezichtspunt wordt naar voren gebracht
Polen willen gezien worden als voornaamste slachtoffer van Shoah, niet als daders.
migratie en identiteit
Hoorcollege
Week 5: When borders do matter: international migration and identity
1. Migratie en Globalisatie
2. Migratie en identiteit
3. Migratie en crisis
4. Herinnering crisis
1. Migratie en globalisatie
Spellman: Globalisering blijft nog altijd een globalisering gericht op producten en niet op mensen.
UN ‘Universal declaration of human rights’ (1948)
- Elke persoon heeft het recht om elk land te verlaten, inclusief zijn/haar eigen, en om weer
terug te keren naar dit land
- Elk persoon heeft het recht om asiel aan te vragen tegen vervolging
- Niemand zal zijn persoonlijkheid worden ontnomen, noch zal hem worden ontzegd zijn
persoonlijkheid te veranderen
Na ’48 zijn de restricties eigenlijk alleen maar toegenomen.
Spellman: deze UN verklaring is eigenlijk in strijd met het hele natiestaat idee dat sinds de verlichting
naar voren is gekomen. Iemands identiteit is sinds het einde van 18 e eeuw steeds meer gekoppeld
geraakt aan de natiestaat gedachte. Daar waar je geboren bent, dat is een belangrijk deel van jouw
identiteit.
Nation building is in twee verschillende richtingen verlopen, twee vormen van nationaal besef.
West Europese invulling:
- Natie idee vrij geleidelijk gaan groeien
o Omdat grenzen van staat vrij gelijk bleven
- Ernest Renan: “The nation is constructed”
- Geen hele duidelijke objectieve criteria
o je bent binnen bepaalde grenzen geboren en dus ben je deel van een natiestaat
Midden- en Oost-Europese invulling:
- Hier waren lange tijd onbepaalde grenzen
, o Grote rijken, Habsburgs, Russisch etc.
- De ontwikkeling van natiestaten hier ging vanuit het omgekeerde principe uit
o Vanuit de natie
o De natie ging op zoek naar eigen grenzen waarbinnen natie zou komen te leven
Johann Gottfried Herder: “Volksgeist”
- Er zijn wel degelijk objectieve criteria, bijvoorbeeld linguïstisch, die bepalen tot welke natie je
hoort.
2. Migration and Identity
Wie zijn we?
Vanaf Jaren ’80 (door vallen muur etc.) is identiteit veel meer een groepsgebeuren geworden. In een
toenemend globaliserende wereld is behoefte identiteit groter geworden.
Waarom hebben we de behoefte aan identiteit? ‘Wij’ groep en ‘zij’ groep
- Toenemend gevoel onzekerheid door snel veranderende wereld
- Structuur willen aanbrengen
- Open grenzen zijn enger
o Groepen lopen door elkaar heen
- Huntington, Who are we?
o Deze nationale Amerikaanse identiteit staat onder druk door de instroom van de
latino’s
o Dit moet wel tot problemen gaan leiden, denkt hij
3. Migration Crisis
Ivan Krastev
- The light that failed (2019)
o Reactie op Fukuyama
o Sinds de val van de muur heeft er een proces van imitatie plaatsgevonden
o West was het voorbeeld voor midden en oost Europeanen
Ze zijn west gaan imiteren
Zo ontstaat er in die landen het gevoel dat ze nooit meer worden dan een
imitatie. Men wil van dit gevoel af
Het idee van afstand nemen van politiek van imitatie ligt ten grondslag aan
anti-liberalisme/illiberalisme
o Het idee dat er geen alternatieven zouden zijn voor liberale democratie roept
weerstand op, ook tegen het proces van globalisering
Juist die tradities en eigen erfenissen worden steeds meer benadrukt en
belangrijker gevonden dan de kern van Midden- en Oost-Europese identiteit.
Open societies in het Westen die zijn niet in staat om zich te verdedigen
tegen migranten die hun kant op komen het Westen lijdt steeds meer aan
een identiteitscrisis
, Het Westen met liberale kosmopolitisme VS. Identiteitspolitiek in Midden- en Oost-Europa
- Orban, 2017: “27 years ago we Central-Europeans believed that Europe was our future. Now
we know that we are the future of Europe”
Ivan Krastev: After Europe (2017)
- De vluchtelingencrisis is de 9/11 van Europa geworden
- Niet een gebrek aan solidariteit maar een botsing van solidariteit
- Open grenzen zijn niet langer een teken van vrijheid, maar zijn nu een zonde van onveiligheid
- The new world disorder
4. Memory crisis
Volgens Krastev is de Europese Unie/Europa altijd een idee geweest op zoek geweest naar realiteit.
- Bijvoorbeeld de herinnering van WOII: deze herinnering verbindt niet langer, maar drijft
Europa zelfs een beetje uit elkaar
Tony Judt, Postwar
- Poging om te komen tot een overkoepelende pan-Europese geschiedschrijving
- Binnen totalitaire ervaringen van 20e eeuw speelt de Holocaust een grote rol.
- “Today the pertinent European reference is not baptism it is extermination. Holocaust
recognition is our contemporary European entry ticket.”
- Holocaust als fundament voor gemeenschappelijke Europese identiteit leidt eerder tot
controverses dan tot overeenstemming
o Door verschillend denken Westen en Midden- en Oost-Europa
o Waarom botst dit? Waarom erkent men het niet zoals wij het in het Westen
erkennen
Het idee van slachtofferschap in veel Midden- en Oost-Europese landen
vormt een heel belangrijk aspect van hun nationaliteit
Polen: hadden te maken met Duitsers die binnen vielen, maar ook met
Sovjets die binnen vielen. voelen zich altijd slachtoffer.
Hongaren hebben meegevochten met nazi’s. Zij hebben wel iets op hun
geweten
Pawel Pawlikowski, Ida (2015)
- Film over Poolse vrouw die non wil worden in een klooster
- Ze ontdekt haar Joodse achtergrond
- Film goed ontvangen in westen, in Polen niet. Kritiek:
o Pools-Joodse relatie wordt te unilateraal bekeken
o Platteland wordt te primitief en antisemitisch neergezet
o Film gaat voorbij aan Duitse verantwoordelijkheid
o Alleen joodse gezichtspunt wordt naar voren gebracht
Polen willen gezien worden als voornaamste slachtoffer van Shoah, niet als daders.
