Medische en tandheelkundige vakkennis 1
Fabienne Faas
INHOUD:
- H1: Moleculaire samenstelling en opbouw van het menselijk lichaam
- H2: Aminozuren en eiwitten (proteïnen)
- H3: Enzymen
- H4: Lipiden
- H5: Membranen
- H6: Koolhydraten en sachariden
- H7: Energiewinning
- H8: Nucleïnezuren
- H9: Dna replicatie, transcriptie en translatie
, H1: Moleculaire samenstelling en opbouw
van het menselijk lichaam
Biologie: leer van het leven
Chemie: leer van elementen en verbindingen waaruit stoffen bestaan
Biochemie: verschijnselen in levende organismen kunnen worden verklaard door
scheikundige processen
Organisme: eenheid van leven dat is opgebouwd uit levenloze moleculen
Cel: kleinste eenheid van leven
Stofwisseling of Metabolisme: alle processen die in het lichaam plaatsvinden
Doodgaan → Metabolisme is ontregeld en loopt vast
oorzaken: ziekte, vergiftiging, tekort bouwstenen, tekort energie
Prokaryoten
Eencellige organismen (bacteriën)
Hebben een celmembraan
Erfelijke informatie / DNA / RNA ligt los in de cel
Eukaryoten
Hebben aparte celorganellen waarin verschillende chemische reacties onder verschillende
omstandigheden kunnen plaatsvinden
Hebben een celkern dat erfelijke informatie voor de cel bevat
Moleculen zijn opgebouwd uit atomen
Er zijn meer dan 100 verschillende atomen
Het aantal protonen van een atoom is het atoomnummer
Element: stof die bestaat uit één type atoom
Elementen die belangrijk zijn voor de mens:
- H, waterstof
- O, zuurstof
- C, koolstof
- N, stikstof
Bio-elementen: elementen die bestanddeel uitmaken van levende organismen
Mineralen zijn aanwezig als geladen ionen
Spoorelementen: mineralen die in zeer kleine hoeveelheid aanwezig zijn, maar zijn wel erg
belangrijk voor het lichaam. (Fe, Zn, Cu, Co, Mn, I)
Tekort aan ijzer? → Bloedarmoede; zuurstof kan niet goed binden aan hemoglobine
Polymeren: keten van bouwstenen met min of meer dezelfde structuur
, Er zijn vier typen biomoleculen:
1. Eiwitten
Opgebouwd uit aminozuren
Bouwstenen van een organisme
Regelen chemische reacties in het lichaam (werkpaarden)
2. Koolhydraten (suikers / polysachariden)
Opgebouwd uit enkelvoudige suikers (monosachariden)
Is een energiebron voor het lichaam
3. Lipiden / vetten
Opgebouwd uit vetzuren en glycerol
Bouwstenen van membranen
Geldt ook als reservestof voor het lichaam
4. Nucleïnezuren (DNA of RNA)
Opgebouwd uit mononucleotiden
Het is een opslag voor erfelijke informatie
Celkern: Opslag van DNA in de vorm van chromosomen
Mitochondriën: energiecentrale van de cel
Lysosomen: breekt onnodige stoffen af en slaat de afvalstoffen op
Endoplasmatisch reticulum: zorgt voor transport en bewerking van secretie-eiwitten. Is
ook betrokken bij stofwisselingsprocessen (lipiden- en cholesterolaanmaak)
Een nageslacht lijkt vaak op de ouders. Dat komt doordat erfelijke informatie wordt
doorgegeven. Erfelijke informatie ligt opgeslagen in DNA. Alle cellen bevatten dezelfde
erfelijke informatie, maar toch zijn er grote verschillen tussen cellen mogelijk. Dat komt
doordat elke cel andere eiwitten maakt en elke cel verschillende stukjes DNA gebruikt.
genotype → DNA → transcriptie → mRNA → translatie → aminozuren → eiwit → fenotype
Water
- Het belangrijkste bestanddeel van levende organismen.
- Het heeft een extreem hoog kookpunt en extreem laag vriespunt. Dat komt door
waterstofbruggen (polaire karakter) Een waterstofbrug is een niet-covalente binding
tussen watermoleculen waarbij de positieve lading van het waterstofatoom wordt
aangetrokken door de negatieve lading van een ander molecuul (bv zuurstof).
- Het is een uitstekend oplosmiddel voor polaire verbindingen en zouten
- Transportmiddel binnen en buiten de cel
- Temperatuur regulatie (warm? → verdamping → afkoeling)
Hydrolyse: splitsing van een polymeer waarbij water wordt toegevoegd
Condensatiereactie: vorming van een polymeer waarbij water wordt afgesplitst
Metabolisch water: water dat ontstaat als gevolg van stofwisselingsprocessen.
Glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + ENERGIE
Fabienne Faas
INHOUD:
- H1: Moleculaire samenstelling en opbouw van het menselijk lichaam
- H2: Aminozuren en eiwitten (proteïnen)
- H3: Enzymen
- H4: Lipiden
- H5: Membranen
- H6: Koolhydraten en sachariden
- H7: Energiewinning
- H8: Nucleïnezuren
- H9: Dna replicatie, transcriptie en translatie
, H1: Moleculaire samenstelling en opbouw
van het menselijk lichaam
Biologie: leer van het leven
Chemie: leer van elementen en verbindingen waaruit stoffen bestaan
Biochemie: verschijnselen in levende organismen kunnen worden verklaard door
scheikundige processen
Organisme: eenheid van leven dat is opgebouwd uit levenloze moleculen
Cel: kleinste eenheid van leven
Stofwisseling of Metabolisme: alle processen die in het lichaam plaatsvinden
Doodgaan → Metabolisme is ontregeld en loopt vast
oorzaken: ziekte, vergiftiging, tekort bouwstenen, tekort energie
Prokaryoten
Eencellige organismen (bacteriën)
Hebben een celmembraan
Erfelijke informatie / DNA / RNA ligt los in de cel
Eukaryoten
Hebben aparte celorganellen waarin verschillende chemische reacties onder verschillende
omstandigheden kunnen plaatsvinden
Hebben een celkern dat erfelijke informatie voor de cel bevat
Moleculen zijn opgebouwd uit atomen
Er zijn meer dan 100 verschillende atomen
Het aantal protonen van een atoom is het atoomnummer
Element: stof die bestaat uit één type atoom
Elementen die belangrijk zijn voor de mens:
- H, waterstof
- O, zuurstof
- C, koolstof
- N, stikstof
Bio-elementen: elementen die bestanddeel uitmaken van levende organismen
Mineralen zijn aanwezig als geladen ionen
Spoorelementen: mineralen die in zeer kleine hoeveelheid aanwezig zijn, maar zijn wel erg
belangrijk voor het lichaam. (Fe, Zn, Cu, Co, Mn, I)
Tekort aan ijzer? → Bloedarmoede; zuurstof kan niet goed binden aan hemoglobine
Polymeren: keten van bouwstenen met min of meer dezelfde structuur
, Er zijn vier typen biomoleculen:
1. Eiwitten
Opgebouwd uit aminozuren
Bouwstenen van een organisme
Regelen chemische reacties in het lichaam (werkpaarden)
2. Koolhydraten (suikers / polysachariden)
Opgebouwd uit enkelvoudige suikers (monosachariden)
Is een energiebron voor het lichaam
3. Lipiden / vetten
Opgebouwd uit vetzuren en glycerol
Bouwstenen van membranen
Geldt ook als reservestof voor het lichaam
4. Nucleïnezuren (DNA of RNA)
Opgebouwd uit mononucleotiden
Het is een opslag voor erfelijke informatie
Celkern: Opslag van DNA in de vorm van chromosomen
Mitochondriën: energiecentrale van de cel
Lysosomen: breekt onnodige stoffen af en slaat de afvalstoffen op
Endoplasmatisch reticulum: zorgt voor transport en bewerking van secretie-eiwitten. Is
ook betrokken bij stofwisselingsprocessen (lipiden- en cholesterolaanmaak)
Een nageslacht lijkt vaak op de ouders. Dat komt doordat erfelijke informatie wordt
doorgegeven. Erfelijke informatie ligt opgeslagen in DNA. Alle cellen bevatten dezelfde
erfelijke informatie, maar toch zijn er grote verschillen tussen cellen mogelijk. Dat komt
doordat elke cel andere eiwitten maakt en elke cel verschillende stukjes DNA gebruikt.
genotype → DNA → transcriptie → mRNA → translatie → aminozuren → eiwit → fenotype
Water
- Het belangrijkste bestanddeel van levende organismen.
- Het heeft een extreem hoog kookpunt en extreem laag vriespunt. Dat komt door
waterstofbruggen (polaire karakter) Een waterstofbrug is een niet-covalente binding
tussen watermoleculen waarbij de positieve lading van het waterstofatoom wordt
aangetrokken door de negatieve lading van een ander molecuul (bv zuurstof).
- Het is een uitstekend oplosmiddel voor polaire verbindingen en zouten
- Transportmiddel binnen en buiten de cel
- Temperatuur regulatie (warm? → verdamping → afkoeling)
Hydrolyse: splitsing van een polymeer waarbij water wordt toegevoegd
Condensatiereactie: vorming van een polymeer waarbij water wordt afgesplitst
Metabolisch water: water dat ontstaat als gevolg van stofwisselingsprocessen.
Glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + ENERGIE
