Eindtoets inleiding rechtswetenschap: beoordeling wetsvoorstel

Beoordeling wetsvoorstel ritueel
slachten

, Inleiding
In de afgelopen decennia zijn we steeds meer gaan meeleven met dieren. Dierenwelzijn is
steeds meer onder de aandacht gekomen, waardoor mensen zich steeds bewuster worden
van het leed dat dieren ondergaan. Daarom dat er de afgelopen jaren steeds meer kritiek is
gekomen op de manier waarop dieren geslacht worden, en dan voornamelijk bij rituele
slacht. Het is daarom dat toenmalig kamerlid Marianne Thieme in 2010 met een
wetsvoorstel kwam om alle dieren te verdoven of bedwelmen voordat ze geslacht worden.1
Het doel van dit wetsvoorstel is om te voorkomen dat dieren nog lang lijden voordat ze
overlijden. Dit klinkt natuurlijk als een mooi idee, maar staat wel een ander sociaal belang
recht tegenover. Namelijk de vrijheid van godsdienst uit artikel 6 van de Grondwet en artikel
9 uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Voor het ritueel slachten volgens
het Israëlitische en Islamitische geloof is het namelijk noodzakelijk dat de dieren onverdoofd
geslacht worden, en dit kunnen we toch niet zomaar aan de kant zetten?

Uiteenzetting
Op dit moment is onverdoofde slacht in Nederland verboden, maar geldt er een uitzondering
voor het ritueel slachten. Hier wil Thieme dus verandering in brengen. Het wetsvoorstel van
Thieme komt op het volgende neer: het doden van dieren volgens Israëlitische of
Islamitische rituelen is alleen toegestaan als de slachtdieren van tevoren zijn bedwelmd of
verdoofd.2 Onder bedwelmen wordt verstaan: “Iedere bewust gebruikte methode die een dier
pijnloos in een staat van bewusteloosheid en gevoelloosheid brengt, met inbegrip van
methoden die onmiddellijk de dood tot gevolg hebben.”3 Dit dus ter bescherming van dieren
tegen het leed dat hen wordt aangedaan.
Dit wetsvoorstel is specifiek gericht aan de rituelen van het Islamitische en Israëlitische
geloof, en is daarmee zowel in strijd met artikel 6 Gw als artikel 9 EVRM. Deze artikelen
staan beide namelijk voor de vrijheid van godsdienst en komen ongeveer op hetzelfde neer.
Omdat artikel 9 van het EVRM een Europees artikel is, zal deze vanaf nu verder uitgewerkt
worden. Artikel 9 EVRM staat erop dat iedereen recht heeft op vrijheid van godsdienst en de
toepassing ervan. De vrijheid van godsdienst kan enkel beperkt worden door wetten die in
de democratische samenleving noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld om rechten en vrijheden van
anderen te beschermen.4
Er ontstaat hier dus een strijd tussen enerzijds het beschermen van dieren tegen te veel
leed, en anderzijds het beschermen de vrijheid van godsdienst, zoals bedoeld in artikel 9
EVRM. De wetgever heeft hier de kant van de dieren gekozen.

Er bestaan verschillende concepten om de kwaliteit van een wetsvoorstel te toetsen. Deze
zijn: de grondrechten, de trias politica, de eisen van Fuller, de aanwijzingen voor regelgeving
en het instrumentalisme. De trias politica houdt in dat de machten zijn verdeeld. Deze
verdeling kan zowel een evenwicht of een strikte scheiding zijn. Dit wetsvoorstel heeft geen
betrekking op de trias politica, en daarom is dit geen geschikt toetsingskader. Een ander
concept dat ik niet zal behandelen voor beoordeling van dit wetsvoorstel zijn de eisen van
Fuller. De eisen van Fuller zien voornamelijk op de duidelijkheid en openbaarheid van
wetgeving, en daar zijn in dit wetsvoorstel weinig interessante problemen mee.

1
Kamerstukken I 2010/2011, 31571, nr. A.
2
Kamerstukken I 2010/2011, 31571, nr. A.
3
Verordening (EG) nr. 1099/2009 van de Raad van 24 september 2009 inzake de bescherming van
dieren bij het doden
4
Artikel 9 lid 1 EVRM