Samenvatting Handboek ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen, ISBN: 9789046907078 Verstoorde ontwikkeling van het kind

Hoofdstuk 2: classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificeren: Verschijnselen van elkaar onderscheiden

Classificatiesystemen: Systematische beschrijvingen van gedrag op basis van, door wetenschappers
onderscheiden en gegroepeerde, gedragskenmerken, met als doel gedrag in
te delen. Bijvoorbeeld om te bepalen of er sprake is van een stoornis of om
onderscheid te maken van stoornissen.

Diagnostiek: Behalve gedragskenmerken wordt ook vastgesteld of een kind lijdt onder de
problemen, behoefte heeft aan zorg of hulp en wel of niet optimaal
functioneert.

Als een stoornis is vastgesteld, is de volgende vraag: “Hoe is deze stoornis ontstaan?”
Het antwoord wordt gezocht met behulp van diagnostiek.

Hoeveel kinderen hebben deze problemen?
 Door middel van epidemiologisch onderzoek tracht men deze vraag te beantwoorden.

Definitie van classificatie: Iets (situatie, persoon of voorwerp) herkennen, er de juiste naam aan geven
en het indelen in een categorie.

Geef antwoord op de vraag: “Wat is dit?”

Om te kunnen classificeren, moeten we waarnemen en onderscheid kunnen maken tussen de
categorieën.

Waarnemingsresultaten indelen in groepen Fresco!

Differentiaaldiagnose: Men moet zich altijd afvragen of er nog een andere psychische stoornis is, die
moet worden uitgesloten.

!!! Nadeel van categorisatie = Stigmatisering!!!

DSM: Diagnostic & Statistical Manual of Mental Disorders

DSM5 verscheen in 2013.




Wereldwijd het belangrijkste systeem bij het classificeren van psychische stoornissen!

Definitie van psychische stoornis volgens DSM5 -------> Pagina 40.

DSM vermeld:
 Kenmerken van een stoornis (beschrijving van een stoornis, niet een verklaring)
 Aantal, duur en impact van de symptomen. ( Vaak wordt het criterium toegevoegd dat de
stoornis het functioneren in aanzienlijke mate negatief beïnvloedt. Zonder deze beperking is er
geen sprake van een stoornis!)
Hoe meer symptomen, hoe erger de stoornis.



1

, In DSM5 worden ongeveer 300 stoornissen beschreven.

 Neurobiologische ontwikkelingsstoornis
 Schizofrenie-spectrum & andere psychotische stoornissen
 Bipolaire – stemmingsstoornis
 Depressieve – stemmingsstoornis
 Angststoornis
 Obsessieve – compulsieve en verwante stoornis
 Psychotrauma – en stressor gerelateerde stoornis
 Dissociatieve stoornis
 Somatisch – symptoomstoornis en verwante stoornissen.
 Voedings- en eetstoornis
 Stoornissen in de zindelijkheid.
 Slaap – Waakstoornissen
 Seksuele disfuncties
 Genderdysforie
 Disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen
 Middel gerelateerde & verslavingsstoornis
 Neurocognitieve stoornis
 Persoonlijkheidsstoornis
 Parafiele stoornissen.
 Overige psychische stoornis

Pagina 42

Comorbiditeit: Meerdere stoornissen tegelijkertijd.

Kritische punten op het DSM-systeem:

1. Het houdt onvoldoende rekening met de context waarin een stoornis is ontstaan.

2. Het houdt te weinig rekening met de culturele context.


Dimensionale classificatiesystemen:

 Vragenlijsten om de mate van de psychische problemen vast te stellen.

De meest gebruikte dimensionale classificatiesystemen zijn die van ACHENBACH
(Amerikaanse psycholoog).


Vragenlijsten staan bekend onder de naam Child Behaviour Checklist


120 vragen, onderscheid tussen jongens en meisjes.

Voor- en nadelen van de DSM-IV & CBCL.
Pagina 46 ---> Schema




2

, Bij de hulpverlening aan kinderen is het van belang om veel aandacht te besteden aan
gezinsonderzoek, want de ontwikkeling van kinderen wordt in hoge mate beïnvloed door het
gezinsfunctioneren.

Verschillen tussen classificatie en diagnostiek

Classificatie Diagnostiek
Wat is er aan de hand? Hoe is dat zo gekomen?
Algemene kennis Specifieke kennis
Beschrijvend Verklarend
Betreft groepen Betreft individu.
Gedragskenmerken Meerdere niveaus van de betrokken
persoon en context
Relatief snel te stellen Tijdrovend proces
Geeft enige richting aan de hulpverlening. Is voorwaardelijk voor goede hulpverlening

4 Diagnostische methoden:

1) Diagnostisch gesprek
a) Het belangrijkste instrument
b) Luisteren, vragen stellen en observeren
c) Meestal wordt tijdens het eerste gesprek een anamnese afgenomen


De voorgeschiedenis van een stoornis,
klacht of ziekte wordt in beeld gebracht.

Autoanamnese / Zelfanamnese: Klachtgeschiedenis die iemand zelf toelicht.

Hetero anamnese: Gebaseerd op informatie van anderen.

3 voorwaarden voor het gesprek:
 Empathie
 Acceptatie
 Zelfkennis

Hoe meer de hulpverlener hieraan voldoet, hoe meer de hulpvrager vertelt en zich geaccepteerd voelt.

2) Observeren: Opzettelijk, doelgericht en systematisch waarnemen

3) Psychodiagnostiek: Is het werk van de psycholoog. Er wordt gebruik gemaakt van
vragenlijsten, testen en beoordelingsschalen. Het bekendste
voorbeeld is de intelligentietest.
De Child Behaviour Checklist is een voorbeeld van een schaal.

Overzicht van psychodiagnostische testen:

 Functietesten: Zoals intelligentie, concentratie, geheugen en executieve functies.

 Zelf invultesten: Vragenlijsten, waarmee een bepaalde problematiek of psychisch
kenmerk gemeten kan worden.




3

,  Projectieve testen: Aanbieden van onduidelijke stimuli, waarbij het kind gevraagd wordt te
vertellen wat het daarbij denkt of wat het zou voorstellen. Bekendste
voorbeeld is de Vlekkentest (Rorschachtest)

4) Lichamelijk onderzoek: Door een arts. Ook bedoeld om iets uit te sluiten.

Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: Overeenkomsten tussen de oordelen van verschillende
onderzoekers!

Betrouwbaarheid -----> Nauwkeurigheid

Validiteit -----> (Bruikbare) interpretatie van wat je hebt gemeten.

Correlatie -----> Mate van samenhang, waarvan de waarde kan variëren van -1 en +1.
0 - geen samenhang
+1 - perfecte positieve samenhang
-1 - perfecte negatieve samenhang

Prevalentie Geeft het percentage aan van een groep dat een bepaalde stoornis heeft, op
een bepaald moment in de tijd.




4