Samenvatting
Gentrificatie: stromen en tegenstromen
Gentrificatie is het proces waarbij de middenklasse (gentry) een arbeidersbuurt overneemt en deze in fysieke, sociale en economische zin
opwaardeert. Uiteindelijk wordt de buurt dan te duur voor de oorspronkelijke bewoners.
Chris Hamnettt stelt dat gentrificatie te beschouwen is als één van de speerpunten van de hedendaagse stedelijke strijdperk, waar een
strijd wordt uitgevochten tussen ideologieën: tussen Marxisme en Liberalisme en dus tussen productie en consumptie, kapitaal en cultuur,
vraag en aanbod, keuze en klasse.
Van een conflict dat zich afspeelt op fysiek, economisch, sociaal en cultureel vlak naar een theoretische, ideologische en politiek kwestie.
Het beroemde conflict rond gentrificatie dat zich rond 1983 afspeelde in de Lower East Side in New York, toen de politie Tompkinspark
afsloot om er de dakloze bewoners uit te drijven, verbeeld Hamnett zijn stelling.
Gewelddadige conflicten, die vaak gepaard gaan met racisme en seksisme, doen zich juist voor op plaatsen waar de markt kwetsbare
huurders amper bescherming biedt.
Verschillende Nederlandse steden hebben momenteel ook te maken met gentrificatie, zoals Rotterdam en Amsterdam.
Een belangrijk verschijnsel dat aan orde komt, is de neiging om kennis over gentrificatie, van oorsprong een proces van onderaf, te
gebruiken als instrument bij stedenbouwkundige planning van bovenaf. Creativiteit wordt hierbij vaak aangewend als katalysator van het
proces gentrificatie.
Een beleid dat erop is gericht een creatieve klasse naar stadswijken te lokken ter bevordering van de economische groei wordt gekoppeld
aan een toenemend gebruik van de terminologie van de creatieve klasse.
Richard Florida zegt dat als regio’s economisch succesvol willen worden, ze hoogopgeleide, creatieve en innovatieve mensen moeten zich
aan te trekken; het type werknemer dat behoort tot een creatieve economie in plaats van een industriële of door kennis gedreven
economie.
De aanwezigheid van creatieve mensen trekt niet alleen nieuwe activiteiten naar vervallen buurten, maar bezielt die vaak ook met nieuwe
elan (levendigheid, vuur/vlam).
Dit beleid heeft ook een schaduwzijde. Het werkt bijna meteen als een mechanisme van maatschappelijke controle – het verjaagt de
minder draagkrachtige huurders uit hun buurt.
Creativiteit als politiek instrument klinkt heel positief, maar gentrificatie blijkt in de praktijk vooral te zorgen voor een groeiende kloof
tussen arm en rijk.
Het proces gentrificatie is tegelijkertijd algemeen en specifiek. Smith en Willams stellen dat het weliswaar onderdeel is van de opkomst van
wereldsteden, maar zich niet in alle steden en gebieden voordoet; dit dwingt ons te zoeken naar een interpretatie die zowel theorie en
praktijk omvat.
De theoretische benadering beidt algemeen inzicht (macroniveau); terwijl de praktische en specifieke kenmerken van een locatie aan de
orde komen en de mogelijkheden die deze in zich draagt (microniveau).
Microniveau:
Stefan Metaal plaatst gentrificatie in een historisch perspectief.
De auteur laat de belangrijkste theorieën ter verklaring van gentrificatie de revue passeren, bespreekt hun plaats in het huidige debat over
stedelijkheid en beschrijft de invloed die het proces heeft op de stedenbouwkundige ontwikkeling.
Microniveau:
Er wordt bekeken hoe architecten, stedenbouwkundigen en bewoners op het proces van gentrificatie anticiperen en welk standpunt ze
erover innemen.
Gentrificatie: stromen en tegenstromen
Gentrificatie is het proces waarbij de middenklasse (gentry) een arbeidersbuurt overneemt en deze in fysieke, sociale en economische zin
opwaardeert. Uiteindelijk wordt de buurt dan te duur voor de oorspronkelijke bewoners.
Chris Hamnettt stelt dat gentrificatie te beschouwen is als één van de speerpunten van de hedendaagse stedelijke strijdperk, waar een
strijd wordt uitgevochten tussen ideologieën: tussen Marxisme en Liberalisme en dus tussen productie en consumptie, kapitaal en cultuur,
vraag en aanbod, keuze en klasse.
Van een conflict dat zich afspeelt op fysiek, economisch, sociaal en cultureel vlak naar een theoretische, ideologische en politiek kwestie.
Het beroemde conflict rond gentrificatie dat zich rond 1983 afspeelde in de Lower East Side in New York, toen de politie Tompkinspark
afsloot om er de dakloze bewoners uit te drijven, verbeeld Hamnett zijn stelling.
Gewelddadige conflicten, die vaak gepaard gaan met racisme en seksisme, doen zich juist voor op plaatsen waar de markt kwetsbare
huurders amper bescherming biedt.
Verschillende Nederlandse steden hebben momenteel ook te maken met gentrificatie, zoals Rotterdam en Amsterdam.
Een belangrijk verschijnsel dat aan orde komt, is de neiging om kennis over gentrificatie, van oorsprong een proces van onderaf, te
gebruiken als instrument bij stedenbouwkundige planning van bovenaf. Creativiteit wordt hierbij vaak aangewend als katalysator van het
proces gentrificatie.
Een beleid dat erop is gericht een creatieve klasse naar stadswijken te lokken ter bevordering van de economische groei wordt gekoppeld
aan een toenemend gebruik van de terminologie van de creatieve klasse.
Richard Florida zegt dat als regio’s economisch succesvol willen worden, ze hoogopgeleide, creatieve en innovatieve mensen moeten zich
aan te trekken; het type werknemer dat behoort tot een creatieve economie in plaats van een industriële of door kennis gedreven
economie.
De aanwezigheid van creatieve mensen trekt niet alleen nieuwe activiteiten naar vervallen buurten, maar bezielt die vaak ook met nieuwe
elan (levendigheid, vuur/vlam).
Dit beleid heeft ook een schaduwzijde. Het werkt bijna meteen als een mechanisme van maatschappelijke controle – het verjaagt de
minder draagkrachtige huurders uit hun buurt.
Creativiteit als politiek instrument klinkt heel positief, maar gentrificatie blijkt in de praktijk vooral te zorgen voor een groeiende kloof
tussen arm en rijk.
Het proces gentrificatie is tegelijkertijd algemeen en specifiek. Smith en Willams stellen dat het weliswaar onderdeel is van de opkomst van
wereldsteden, maar zich niet in alle steden en gebieden voordoet; dit dwingt ons te zoeken naar een interpretatie die zowel theorie en
praktijk omvat.
De theoretische benadering beidt algemeen inzicht (macroniveau); terwijl de praktische en specifieke kenmerken van een locatie aan de
orde komen en de mogelijkheden die deze in zich draagt (microniveau).
Microniveau:
Stefan Metaal plaatst gentrificatie in een historisch perspectief.
De auteur laat de belangrijkste theorieën ter verklaring van gentrificatie de revue passeren, bespreekt hun plaats in het huidige debat over
stedelijkheid en beschrijft de invloed die het proces heeft op de stedenbouwkundige ontwikkeling.
Microniveau:
Er wordt bekeken hoe architecten, stedenbouwkundigen en bewoners op het proces van gentrificatie anticiperen en welk standpunt ze
erover innemen.
