Palliatieve zorg
DE ZORG IN DE LAATSTE LEVENSFASE
ADVIESVERSLAG
Naamcursus: GVE-4.AIB-17
Datum inleveren: 8 januari 2023
Aantal woorden: 3.981
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................. 2
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 3
1.1 Aanleiding, relevantie & probleemstelling.....................................................................................................3
1.2 Doelstelling.....................................................................................................................................................5
1.3 Vraagstelling..................................................................................................................................................5
2. Methode.................................................................................................................................................... 5
2.1 Onderzoeksdesign..........................................................................................................................................5
2.2 Setting, populatie en doelgroep.....................................................................................................................5
2.3 Wijze van dataverzameling............................................................................................................................6
2.4 Wijze van data-analyse..................................................................................................................................6
2.5 Betrouwbaarheid en validiteit........................................................................................................................6
2.6 Ethische overwegingen..................................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 7
Thema 1: Omvang zorg palliatieve - en stervende fase.......................................................................................8
Thema 2. Ervaringen............................................................................................................................................9
Thema 3. Bevorderende en belemmerende factoren........................................................................................10
Thema 4. Benodigdheden..................................................................................................................................12
4. Discussie.................................................................................................................................................. 13
4.1 Beschouwing van de resultaten...................................................................................................................13
4.2 Kritische beschouwing..................................................................................................................................14
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak......................................................................................................15
4.4 Conclusie.......................................................................................................................................................15
5. Het advies................................................................................................................................................ 16
5.1 Advies microniveau......................................................................................................................................16
5.2 Advies mesoniveau.......................................................................................................................................17
5. Bibliografie.............................................................................................................................................. 17
6. Bijlagen.................................................................................................................................................... 20
Bijlage 1. Zoekplan wetenschappelijke artikelen...............................................................................................20
Bijlage 2. Beoordelingscriterium literatuur........................................................................................................20
Bijlage 3. Topiclist..............................................................................................................................................20
Bijlage 4. Informatie brief..................................................................................................................................20
Bijlage 5. Informed consent...............................................................................................................................20
Bijlage 6. Checklist zorgvuldigheid persoongebonden data..............................................................................20
Bijlage 7. Codeboom..........................................................................................................................................20
1
, Bijlage 8. Reflectie verslag.................................................................................................................................21
Bijlage 9. Beoordeling samenwerking................................................................................................................21
Bijlage 10. Afspraken uit samenwerkingsovereenkomst...................................................................................21
Bijlage 11. Themaweek: interprofessioneel samenwerken................................................................................21
Bijlage 12. Themaweek: zorgtechnologie..........................................................................................................21
Samenvatting
Inleiding
Verpleegkundigen vormen de grootste groep beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg en worden
regelmatig geconfronteerd met patiënten die zich in de stervende fase bevinden (Sekse et al., 2017).
De juiste benodigdheden en goede ervaringen dragen bij aan een bekwaam gevoel onder
verpleegkundigen en verhoogt de kwaliteit van zorg (Price et al., 2017). Op de verpleegafdeling
cardiologie verlenen verpleegkundigen zorg in de stervende fase. Hoe verpleegkundigen op de
afdeling cardiologie de zorg in de stervensfase ervaren en welke benodigdheden zij tijdens de
zorgverlening nodig hebben is niet bekend. In dit onderzoek worden de ervaringen en de
benodigdheden ten aanzien van de verpleegkundige zorg in de stervende fase inzichtelijk gemaakt.
2
, Methode
Het onderzoek betrof een kwalitatief onderzoek. Gedurende het onderzoek zijn er negen
semigestructureerde interviews afgenomen waarin de ervaringen, belemmerende factoren,
bevorderende factoren en benodigde vaardigheden werden uitgevraagd. De interviews werden door
middel van een thematische analyse geanalyseerd.
Resultaten
Een groot deel van de respondenten gaven aan positieve ervaringen te ervaren omtrent de zorg in de
stervende fase. De respondenten benoemden de samenwerking binnen het verpleegkundig team en
de betrokken disciplines als bevorderende factoren. Het ontbreken van protocollen en een tekort
aan achtergrondkennis ten aanzien van de zorg in de stervende fase werden gezien als
belemmerende factoren.
Conclusie
De bevorderende factoren zullen de kwaliteit van zorg verbeteren. De
belemmerende factoren kunnen ervoor zorgen dat de kwaliteit van zorg in het
geding komt. Concrete aanpassingen kan de kwaliteit van zorg verhogen.
Advies
Geadviseerd wordt om scholingen te geven omtrent de palliatieve zorg en de zorg in de stervende
fase. Er wordt geadviseerd om een afdelingsspecifiek protocol te ontwikkelen omtrent de zorg in de
stervende fase specifiek gericht op de cardiologische patiënt. Divisie breed wordt geadviseerd om
advance care planning voor de cardiologische patiënt op te starten.
1. Inleiding
1.1 Aanleiding, relevantie & probleemstelling
Op de afdeling cardiologie worden met regelmaat patiënten opgenomen met eindstadium hartfalen.
Hartfalen is een complex syndroom met een onzekere levensverwachting, een grillig ziekteverloop
met exacerbaties en een slechte prognose (Kavalieratos et al., 2017). Hartfalen is een
veelvoorkomende chronische aandoening en naar schatting leven er zo'n 240.800 mensen met
hartfalen in Nederland.
Jaarlijks worden ruim 28.000 mensen opgenomen in het ziekenhuis met klachten die voortkomen uit
de diagnose hartfalen (Poos & Gommers, 2022). De levensverwachting van patiënten met hartfalen is
door de ernst van de klachten, etiologie, leeftijd en comorbiditeit matig voorspelbaar (De Boer et al.,
2021). Naar schatting overlijden 75% van de gediagnosticeerden binnen tien jaar aan de gevolgen van
hartfalen (Groenewegen et al., 2020). Ziektegerichte behandeling geeft bij patiënten met
3
DE ZORG IN DE LAATSTE LEVENSFASE
ADVIESVERSLAG
Naamcursus: GVE-4.AIB-17
Datum inleveren: 8 januari 2023
Aantal woorden: 3.981
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................. 2
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 3
1.1 Aanleiding, relevantie & probleemstelling.....................................................................................................3
1.2 Doelstelling.....................................................................................................................................................5
1.3 Vraagstelling..................................................................................................................................................5
2. Methode.................................................................................................................................................... 5
2.1 Onderzoeksdesign..........................................................................................................................................5
2.2 Setting, populatie en doelgroep.....................................................................................................................5
2.3 Wijze van dataverzameling............................................................................................................................6
2.4 Wijze van data-analyse..................................................................................................................................6
2.5 Betrouwbaarheid en validiteit........................................................................................................................6
2.6 Ethische overwegingen..................................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 7
Thema 1: Omvang zorg palliatieve - en stervende fase.......................................................................................8
Thema 2. Ervaringen............................................................................................................................................9
Thema 3. Bevorderende en belemmerende factoren........................................................................................10
Thema 4. Benodigdheden..................................................................................................................................12
4. Discussie.................................................................................................................................................. 13
4.1 Beschouwing van de resultaten...................................................................................................................13
4.2 Kritische beschouwing..................................................................................................................................14
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak......................................................................................................15
4.4 Conclusie.......................................................................................................................................................15
5. Het advies................................................................................................................................................ 16
5.1 Advies microniveau......................................................................................................................................16
5.2 Advies mesoniveau.......................................................................................................................................17
5. Bibliografie.............................................................................................................................................. 17
6. Bijlagen.................................................................................................................................................... 20
Bijlage 1. Zoekplan wetenschappelijke artikelen...............................................................................................20
Bijlage 2. Beoordelingscriterium literatuur........................................................................................................20
Bijlage 3. Topiclist..............................................................................................................................................20
Bijlage 4. Informatie brief..................................................................................................................................20
Bijlage 5. Informed consent...............................................................................................................................20
Bijlage 6. Checklist zorgvuldigheid persoongebonden data..............................................................................20
Bijlage 7. Codeboom..........................................................................................................................................20
1
, Bijlage 8. Reflectie verslag.................................................................................................................................21
Bijlage 9. Beoordeling samenwerking................................................................................................................21
Bijlage 10. Afspraken uit samenwerkingsovereenkomst...................................................................................21
Bijlage 11. Themaweek: interprofessioneel samenwerken................................................................................21
Bijlage 12. Themaweek: zorgtechnologie..........................................................................................................21
Samenvatting
Inleiding
Verpleegkundigen vormen de grootste groep beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg en worden
regelmatig geconfronteerd met patiënten die zich in de stervende fase bevinden (Sekse et al., 2017).
De juiste benodigdheden en goede ervaringen dragen bij aan een bekwaam gevoel onder
verpleegkundigen en verhoogt de kwaliteit van zorg (Price et al., 2017). Op de verpleegafdeling
cardiologie verlenen verpleegkundigen zorg in de stervende fase. Hoe verpleegkundigen op de
afdeling cardiologie de zorg in de stervensfase ervaren en welke benodigdheden zij tijdens de
zorgverlening nodig hebben is niet bekend. In dit onderzoek worden de ervaringen en de
benodigdheden ten aanzien van de verpleegkundige zorg in de stervende fase inzichtelijk gemaakt.
2
, Methode
Het onderzoek betrof een kwalitatief onderzoek. Gedurende het onderzoek zijn er negen
semigestructureerde interviews afgenomen waarin de ervaringen, belemmerende factoren,
bevorderende factoren en benodigde vaardigheden werden uitgevraagd. De interviews werden door
middel van een thematische analyse geanalyseerd.
Resultaten
Een groot deel van de respondenten gaven aan positieve ervaringen te ervaren omtrent de zorg in de
stervende fase. De respondenten benoemden de samenwerking binnen het verpleegkundig team en
de betrokken disciplines als bevorderende factoren. Het ontbreken van protocollen en een tekort
aan achtergrondkennis ten aanzien van de zorg in de stervende fase werden gezien als
belemmerende factoren.
Conclusie
De bevorderende factoren zullen de kwaliteit van zorg verbeteren. De
belemmerende factoren kunnen ervoor zorgen dat de kwaliteit van zorg in het
geding komt. Concrete aanpassingen kan de kwaliteit van zorg verhogen.
Advies
Geadviseerd wordt om scholingen te geven omtrent de palliatieve zorg en de zorg in de stervende
fase. Er wordt geadviseerd om een afdelingsspecifiek protocol te ontwikkelen omtrent de zorg in de
stervende fase specifiek gericht op de cardiologische patiënt. Divisie breed wordt geadviseerd om
advance care planning voor de cardiologische patiënt op te starten.
1. Inleiding
1.1 Aanleiding, relevantie & probleemstelling
Op de afdeling cardiologie worden met regelmaat patiënten opgenomen met eindstadium hartfalen.
Hartfalen is een complex syndroom met een onzekere levensverwachting, een grillig ziekteverloop
met exacerbaties en een slechte prognose (Kavalieratos et al., 2017). Hartfalen is een
veelvoorkomende chronische aandoening en naar schatting leven er zo'n 240.800 mensen met
hartfalen in Nederland.
Jaarlijks worden ruim 28.000 mensen opgenomen in het ziekenhuis met klachten die voortkomen uit
de diagnose hartfalen (Poos & Gommers, 2022). De levensverwachting van patiënten met hartfalen is
door de ernst van de klachten, etiologie, leeftijd en comorbiditeit matig voorspelbaar (De Boer et al.,
2021). Naar schatting overlijden 75% van de gediagnosticeerden binnen tien jaar aan de gevolgen van
hartfalen (Groenewegen et al., 2020). Ziektegerichte behandeling geeft bij patiënten met
3
