Portaal
Hoofdstuk 6
6.1.1 Kennis over schrijven
‘Schrijven’ kan voor verschillende vaardigheden worden gebruikt:
- Motorische vaardigheid = handschriftontwikkeling.
Dit gaat gelijk op met het leren schrijven en lezen.
- Vaardigheid om te stellen.
Dit is het op papier zetten van gedachten, gevoelens en bedoelingen.
Kinderen moeten rekening houden met het publiek en de vrom waarin ze het schrijfproduct gieten.
- De vaardigheid om foutloos te spellen.
Deze vaardigheid krijgt veel aandacht in het onderwijs, omdat het vrij complex is en omdat spelfouten snel opvallen.
Om te kunnen schrijven, gebruikt een schrijver kennis (taalkundige, maatschappelijke etc.). Al deze vormen van kennis kunnen we
onderscheiden in:
- Declaratieve kennis – betrekking op feiten waar de schrijver van op de hoogte moet zijn (feitenkennis).
- Procedurele kennis – betrekking op de vaardigheden die je moet inzetten: hoe pak je een schrijfklus aan?
Functies van schriftelijke taalgebruik
We onderscheiden drie functies van geschreven taal:
1. Communicerende functie – taal wordt gebruikt als middel om te communiceren.
Schrijvers proberen iets duidelijk te maken, iemand over te halen iets te doen, indruk te maken, iets te verkopen etc.
2. Conceptualiserende functie – gedachten worden gevat in taal.
Het is moeilijk om zowel abstracte als concrete zaken onder woorden te brengen en al helemaal op die manier dat de lezer precies
begrijpt wat er wordt bedoeld.
Door te schrijven kun je uitdrukking geven aan bestaande zaken om je heen, maar ook nieuwe inzichten beschrijven, onwaarheden
en waarheden op papier zetten, uitdrukking geven aan creatieve vondsten etc.
Met de komst van nieuwe concepten, nieuwe gebruiksartikelen en nieuwe inzichten ontstaan nieuwe woorden.
3. Expressieve functie – de schrijver kan iets persoonlijks uitdrukken.
Je kunt gevoelens, emoties en overtuigingen zodanig verwoorden dat bij de lezer dezelfde emotie wordt opgeroepen.
Het communicatiemodel uitgewerkt door schrijven
Voor schrijven kan het communicatiemodel worden gebruikt.
Zakelijk aspect: de informatie die de
schrijver wil overbrengen aan de lezer.
De schrijver heeft voor de boodschap
woorden gekozen, deze tot zinnen
gecombineerd, vervolgens gegoten in een
tekststructuur en een bepaalde vorm.
Het blijkt nogal lastig zaken zo op papier
te zetten dat de lezer de boodschap zo
interpreteert als beodeld was.
Expressief aspect: de lezer kan
opmaken hoe de schrijver zich verhoudt
tot het onderwerp of tot degene aan wie
hij de boodschap schrijft.
Relationeel aspect: schrijven is altijd bedoeld voor een bepaald soort lezer met wie de schrijver rekening moet houden
(publieksgericht schrijven – formeel of informeel, wel of geen vaktermen, toon?).
Appelerend aspect: de bedoeling die de schrijver heeft met zijn boodschap (schrijfdoelen van de zender).
Je hebt verschillende schrijfdoelen:
- Informatief schrijfdoel (informatie verstrekken).
- Persuasief schrijfdoel (overtuigen van je mening).
- Directief schrijfdoel (overhalen om iets te doen).
- Diverterend schrijfdoel (laten genieten van mooie taal, mooie inzichten, creatieve gedachten etc.).
Het kan zijn dat de zender geen scrhijfdoel voor de ontvanger heeft, maar het schrijfdoel voornamelijk bij zichzelf zoekt:
- Hij wil door middel van schrijven structuur aanbrengen in zijn gedachten of greep krijgen op de werkelijkheid en de wereld om zich
heen – conceptualiserend schrijfdoel.
- Hij wil op papier nadenken over dingen die voor hem belangrijk zijn of een lijstje voor zichzelf maken om bepaalde dingen niet te
kunnen vergeten – reflectief schrijfdoel.
Terugkoppeling / feedback moet tussen haakjes staan, omdat de ontvanger bij schriftelijk taalgebruik niet in de onmiddelijke
nabijheid van de zender is en dus geen directe feedback kan geven.
Hoofdstuk 6
6.1.1 Kennis over schrijven
‘Schrijven’ kan voor verschillende vaardigheden worden gebruikt:
- Motorische vaardigheid = handschriftontwikkeling.
Dit gaat gelijk op met het leren schrijven en lezen.
- Vaardigheid om te stellen.
Dit is het op papier zetten van gedachten, gevoelens en bedoelingen.
Kinderen moeten rekening houden met het publiek en de vrom waarin ze het schrijfproduct gieten.
- De vaardigheid om foutloos te spellen.
Deze vaardigheid krijgt veel aandacht in het onderwijs, omdat het vrij complex is en omdat spelfouten snel opvallen.
Om te kunnen schrijven, gebruikt een schrijver kennis (taalkundige, maatschappelijke etc.). Al deze vormen van kennis kunnen we
onderscheiden in:
- Declaratieve kennis – betrekking op feiten waar de schrijver van op de hoogte moet zijn (feitenkennis).
- Procedurele kennis – betrekking op de vaardigheden die je moet inzetten: hoe pak je een schrijfklus aan?
Functies van schriftelijke taalgebruik
We onderscheiden drie functies van geschreven taal:
1. Communicerende functie – taal wordt gebruikt als middel om te communiceren.
Schrijvers proberen iets duidelijk te maken, iemand over te halen iets te doen, indruk te maken, iets te verkopen etc.
2. Conceptualiserende functie – gedachten worden gevat in taal.
Het is moeilijk om zowel abstracte als concrete zaken onder woorden te brengen en al helemaal op die manier dat de lezer precies
begrijpt wat er wordt bedoeld.
Door te schrijven kun je uitdrukking geven aan bestaande zaken om je heen, maar ook nieuwe inzichten beschrijven, onwaarheden
en waarheden op papier zetten, uitdrukking geven aan creatieve vondsten etc.
Met de komst van nieuwe concepten, nieuwe gebruiksartikelen en nieuwe inzichten ontstaan nieuwe woorden.
3. Expressieve functie – de schrijver kan iets persoonlijks uitdrukken.
Je kunt gevoelens, emoties en overtuigingen zodanig verwoorden dat bij de lezer dezelfde emotie wordt opgeroepen.
Het communicatiemodel uitgewerkt door schrijven
Voor schrijven kan het communicatiemodel worden gebruikt.
Zakelijk aspect: de informatie die de
schrijver wil overbrengen aan de lezer.
De schrijver heeft voor de boodschap
woorden gekozen, deze tot zinnen
gecombineerd, vervolgens gegoten in een
tekststructuur en een bepaalde vorm.
Het blijkt nogal lastig zaken zo op papier
te zetten dat de lezer de boodschap zo
interpreteert als beodeld was.
Expressief aspect: de lezer kan
opmaken hoe de schrijver zich verhoudt
tot het onderwerp of tot degene aan wie
hij de boodschap schrijft.
Relationeel aspect: schrijven is altijd bedoeld voor een bepaald soort lezer met wie de schrijver rekening moet houden
(publieksgericht schrijven – formeel of informeel, wel of geen vaktermen, toon?).
Appelerend aspect: de bedoeling die de schrijver heeft met zijn boodschap (schrijfdoelen van de zender).
Je hebt verschillende schrijfdoelen:
- Informatief schrijfdoel (informatie verstrekken).
- Persuasief schrijfdoel (overtuigen van je mening).
- Directief schrijfdoel (overhalen om iets te doen).
- Diverterend schrijfdoel (laten genieten van mooie taal, mooie inzichten, creatieve gedachten etc.).
Het kan zijn dat de zender geen scrhijfdoel voor de ontvanger heeft, maar het schrijfdoel voornamelijk bij zichzelf zoekt:
- Hij wil door middel van schrijven structuur aanbrengen in zijn gedachten of greep krijgen op de werkelijkheid en de wereld om zich
heen – conceptualiserend schrijfdoel.
- Hij wil op papier nadenken over dingen die voor hem belangrijk zijn of een lijstje voor zichzelf maken om bepaalde dingen niet te
kunnen vergeten – reflectief schrijfdoel.
Terugkoppeling / feedback moet tussen haakjes staan, omdat de ontvanger bij schriftelijk taalgebruik niet in de onmiddelijke
nabijheid van de zender is en dus geen directe feedback kan geven.
