Samenvatting H7 Kaaren geven te denken

H7 Kaarten geven te denken

7.1 Inleiding
Het gebruik van satellietfoto’s en digitale kaarten is in korte tijd heel gewoon
geworden; een digitale revolutie. Om die goed te kunnen lezen is geografisch
vakmanschap nodig. Daar komt het vak aardrijkskunde bij kijken.

7.2 Casus
-

7.3 Over kaarten en kaartvaardigheden
7.3.1 Waarom zijn kaarten belangrijk?
 leerlingen krijgen niet alleen bij het schoolvak aardrijkskunde kaarten
onder ogen.
 Kaarten zijn b ij uitstek het denkmiddel, aardrijkskunde gaat over
gebieden en kaarten laten altijd gebieden zien.
 Kaarten geven in één oogopslag informatie over de ligging van ruimtelijke
verschijnselen, patronen en processen.
 De kaart toont hoe verschillende verschijnselen zijn gespreid.
 Kaarten zijn het middel om patronen ‘in kaart’ te brengen, te laten zien.
 Kaarten bieden een schat aan gegevens over ligging, grootte, afstanden,
spreidingspatronen, ruimtelijke processen en soms zelfs relaties tussen
verschijnselen.
 Kaarten zijn belangrijk om de wereld om je heen te kunnen plaatsen.

7.3.2 Van Blaeu tot GIS
Digitale kaartensets zijn vaak mapviewers; je kunt in- en uitzoomen, afstanden
meten, kaartlagen over elkaar leggen en kaart naast satellietfoto bekijken. GIS is
te definiëren als een hulpmiddel om aan elkaar gekoppelde ruimtelijke
informatie en niet-ruimtelijke informatie te koppelen, structureren, op te slaan,
te bewerken, beheren, op te vragen, analyseren en weer te geven, zodanig, dat
die gegevens nuttige informatie opleveren voor het beantwoorden van een
gegeven beleids- of onderzoeksvraag.

7.3.3 Kaarten zijn subjectieve selecties



1
Handboek Vakdidactiek Aardrijkskunde Wigcher Verstraete
H7 Kaarten geven te denken

, Kaarten kunnen we omschrijven als subjectieve vereenvoudigingen op een plat
vlak van een deel van de aarde die ten doel hebben de gebruiker een overzicht
te bieden van een bepaald gebied of van een thema in een gebied.
Bij kaarten is sprake van twee stappen; kaartproductie en kaartgebruik. Kaarten
maken is de kunst van het weglaten (= vereenvoudigen = subjectief).
“Alleen wat op een leeg lijkende kaart staat onthoud je…”
Leerlingen krijgen hier oog voor door zelf kaarten te maken. Het opschrijven
van een titel bij een kaart dwingt leerlingen na te denken over de boodschap
van een kaart.

7.3.4 Kaarten zijn er in soorten en maten
Overzichtskaarten zijn feitelijk topografische kaarten van een groter gebied. Ze
hebben als titel de naam van een gebied dat is afgebeeld. Thematische kaarten
hebben behalve een gebiedsnaam ook een onderwerp in de titel. Tegenwoordig
is er meer aardrijkskundeonderwijs over thema’s in gebieden en veel minder
over topografische kennis.
Er zijn verschillen tussen kaarten;
 Niet alle kaarten hebben dezelfde schaal. Veranderen van schaal (in- en
uitzoomen) is een belangrijke werkwijze bij aardrijkskunde.
 Ook de manier waarop kaarten worden gemaakt leidt tot verschillende
kaarten; denk aan de projectie (Mercator voor de scheepvaart
bijvoorbeeld).
 Daarnaast zijn er verschillende standpunten van waaruit een gebied in
beeld kan worden gebracht.
 Bij een thematische kaart wordt steeds een bepaalde
afbeeldingsmethode toegepast;
- Choropleet; één onderwerp en de kwantitatieve verschillen per
gebied (bevolkingsdichtheid, verschil per regio van kleur) Gaat
altijd om gebieden met grenzen die vaststaan.
- Stippenkaart; laat aan de hand van punten op een kaart zien
waar een verschijnsel voorkomt, soms verschillend van grootte
en/of kleur.
- chorochromatische kaart; Laat zien hoe het ene gebied
kwalitatief verschilt van het andere; verspreiding talen of
godsdiensten bijvoorbeeld.



2
Handboek Vakdidactiek Aardrijkskunde Wigcher Verstraete
H7 Kaarten geven te denken