Samenvatting Bvj Thema 1, 4 vwo

Biologie


 1.1 – Wat is biologie?
Organismen
 Organismen: Levende wezens (planten, dieren, schimmels, bacteriën etc.)

Rijken Celkern Celwand Chloroplasten
Schimmels + + -
Planten + + +
Dieren + - -
Bacteriën - + -
 Vertonen levensverschijnselen:
 Ademen
 Voeden
 Voortplanten
 Groeien
 Waarnemen
 Bewegen
 Ontwikkelen
 Stofwisseling (alle chemische (scheikundige) reacties in een organisme)
 Een organisme dat geen levensverschijnselen meer vertoont, is dood.
 Enzymen: Versnellen de chemische reacties van stofwisselingsprocessen 
katalyseren.
 Levenloos: Dingen die in de natuur nooit geleefd hebben (water, zuurstof,
koolstofdioxide, gesteenten etc.)

Levenscyclus van organismen
 Individueel organisme heeft een levensloop  begint direct na ontstaan na
organisme en eindigt met de dood ervan.
 Organisme begint met groeien en ontwikkelen  optreden van veranderingen in
bouw en functioneren van organisme of bepaalde delen ervan.
 Levensloop verdelen in fasen  te onderscheiden in perioden in het leven.
 Eindigt met de dood van individu.
 Soort: Groep individuen die zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare
nakomelingen kunnen voortbrengen. Ze doorlopen dezelfde fasen.
 Een soort heeft een levenscyclus, want de soort blijft voortbestaan.

Biologie en andere wetenschappen
 Natuurwetenschap: Wetenschappers bestuderen natuurverschijnselen
 o.a. biologie, scheikunde, natuurkunde, geologie.
 Er zijn overgangsgebieden tussen bio en andere natuurwetenschappen.

Biologie vandaag en morgen
 Context (voor bio): Een situatie waarin biologie een rol speelt.

Organisatieniveaus in de biologie
 Organismen georganiseerd in biologische eenheden:
 Molecuul (bouwstenen van stoffen)  DNA (bevat erfelijke info voor organisme)


Hoofdstuk 1 Inleiding in de biologie 1

, Biologie

 Celorganellen  Celkern
 Cel (veel verschillende cellen bij elkaar vormen orgaan)  Beencel
 Weefsel  Beenweefsel
 Orgaan (deel van organisme met specifieke bouw en functie)  Bot
 Organenstelsel  Skelet
 Organisme (eencellig of meercellig levend wezen)  Grutto
 Populatie  groep individuen van dezelfde soort die in een bepaald gebied leeft
en zich onderling voortplant.
 Levensgemeenschap  Alle biotische factoren in een gebied.
 Ecosysteem  Het geheel van a-biotische en biotische factoren in een min of
meer begrensd gebied met bepaalde eigenschappen.
 Biosfeer (systeem aarde)  Geheel aan ecosystemen op aarde.
 Biotische factoren: Alles wat met levende organismen te maken heeft  prooi,
predator etc.
 A-biotische factoren: Alles wat op een levenloze planeet kan voorkomen  temp,
schaduw, lichtsterkte etc.
 Emergente eigenschap: Op een hoger organisatieniveau ontstaat een nieuwe
eigenschap die er op het lagere organisatieniveau niet is.
 Interactie: Op elkaar reageren.




Hoofdstuk 1 Inleiding in de biologie 2