Kennisclips Microbiologie
General microbiology 1
Taxonomie
• Taxonomie = classificatie van organismen
De eerste classificatie is domein op basis van genen. De archaea en bacteriën vormen samen de prokaryoten.
Virussen staan niet in het rijtje, omdat zij uniek en acellulair zijn.
1. Archaea
2. Bacteriën
3. Eukaryoten
Na domeinen volgt koninkrijken:
1. Monera = belangrijk voor het ontstaan van ziekten. Bevat eukaryoten en prokaryoten.
2. Protozoa
3. Plantae
4. Schimmels
5. Animalia
Afbeelding: een bacterie is groter dan een virus.
Morfologie
Overeenkomsten prokaryoot en eukaryoot:
- Plasmamembraan = bestaand uit fosfolipiden, voor selectief transport in en uit de cel
- Ribosomen = voor eiwitsynthese
Alleen in eukaryoot:
- Organellen = mitochondriën, lysosomen, endoplasmatisch reticulum, Goli-apparaat
- Nucleus met meerdere chromosomen omvat door een kernmembraan
Alleen in prokaryoot:
- DNA bestaat uit een enkel chromosoom zonder kernmembraan
- Celwand = poreus, permeabel en bevat peptidoglycanen (belangrijk voor gramkleuring)
- Capsule = buitenste laag van polysachariden, beschermt tegen fagocytose
1
, - Flagellen = zweepharen die zorgen voor mobiliteit, niet altijd aanwezig
- Pili = belangrijk voor substraatbinding en adhesie
Belangrijk: prokaryoten planten zich aseksueel voor, eukaryoten platen zich seksueel voor (mitose).
Denominatie
De juiste nominatie binnen de taxonomie is belangrijk. Hiervoor worden
de laatste twee ranken gebruikt: geslacht en soort. Wanneer de naam los
gebruikt wordt is deze schuingedrukt. Afkortingen: H. sapiens, S. mutans.
2
, General microbiology 2
Bacteriën
Bacteriën zijn prokaryoten en worden ook wel nucleuoid genoemd: ze hebben DNA zonder kernmembraan.
Het cytoplasma bestaat uit metabolyten, ionen, voedingsgranules en ribosomen (eiwitsynthese).
De dikte van de petidoglycanenlaag (paars) in de celwand bepaalt of het grampositief of gramnegatief is.
Grampositief heeft een dikke laag, gramnegatief heeft een dunne laag peptidoglycanen.
In gramnegatieve bacteriën kan het
loskomen van lipopolysacharides
(endotoxines) voor toxines zorgen.
Vorm en regeling van bacteriën
De vorm en regeling zijn onafhankelijk van elkaar.
Vorm:
• Coccus = rond
• Bacillus = staafvormig
• Spirocheten = spiraalvormig
Regeling:
• 2 = diplococcus, diplobacillus
• Ketting = streptococcus, streptobacillus
• Druiventros = staphylococcus
• Rijtje = palisades
Groei van bacteriën
• Binaire deling = deling en groei van prokaryoten.
De groei gaat in fasen:
1. Lag fase = periode die verloopt voordat de vermeerdering van de bacteriecellen begint. Ook wel
adaptiefase genoemd.
3
, 2. Log fase = periode waarin de groei plaatsvindt, hierbij verdubbelt het aantal zich elke generatietijd.
Generatietijd is de tijd die nodig is voor het delingsproces, waarbij uit een cel twee cellen worden
gevormd.
3. Vertragingsfase/stationaire fase = periode waarin het aantal cellen per ml constant blijft, door
nutriëntentekort of toxinen in de omgeving.
4. Saturatiefase = het aantal nieuwe cellen is gelijk aan het aantal cellen dat doodgaat en de groei stopt.
Groei kan beïnvloed worden door:
- Temperatuur
- pH
- Nutriënten aan- of afwezigheid
- Zuurstof aan- of afwezigheid
Aeroob of anaeroob
• Verplicht aeroob = hebben zuurstof nodig voor hun ATP-productie. Zitten bovenaan buisje.
• Verplicht anaeroob = kan niet groeien in het bijzijn van zuurstof. Zitten onderaan buisje.
• Facultatief anaeroob = kunnen in geval van weinig zuurstof ook zonder groeien.
• Micro-aerofielen = groeien snel bij lage concentraties zuurstof.
• Capnofielen = groeien snel bij hoge concentratie koolstofdioxide.
Reproductie van bacteriën
Bacteriën hebben een enkel-circulair DNA.
• DNA duplicatie = verdubbeling van genetisch materiaal
voordat de cel wordt verdeeld. ZIE SAMENVATTINGEN
VORIGE BLOKKEN!
4
General microbiology 1
Taxonomie
• Taxonomie = classificatie van organismen
De eerste classificatie is domein op basis van genen. De archaea en bacteriën vormen samen de prokaryoten.
Virussen staan niet in het rijtje, omdat zij uniek en acellulair zijn.
1. Archaea
2. Bacteriën
3. Eukaryoten
Na domeinen volgt koninkrijken:
1. Monera = belangrijk voor het ontstaan van ziekten. Bevat eukaryoten en prokaryoten.
2. Protozoa
3. Plantae
4. Schimmels
5. Animalia
Afbeelding: een bacterie is groter dan een virus.
Morfologie
Overeenkomsten prokaryoot en eukaryoot:
- Plasmamembraan = bestaand uit fosfolipiden, voor selectief transport in en uit de cel
- Ribosomen = voor eiwitsynthese
Alleen in eukaryoot:
- Organellen = mitochondriën, lysosomen, endoplasmatisch reticulum, Goli-apparaat
- Nucleus met meerdere chromosomen omvat door een kernmembraan
Alleen in prokaryoot:
- DNA bestaat uit een enkel chromosoom zonder kernmembraan
- Celwand = poreus, permeabel en bevat peptidoglycanen (belangrijk voor gramkleuring)
- Capsule = buitenste laag van polysachariden, beschermt tegen fagocytose
1
, - Flagellen = zweepharen die zorgen voor mobiliteit, niet altijd aanwezig
- Pili = belangrijk voor substraatbinding en adhesie
Belangrijk: prokaryoten planten zich aseksueel voor, eukaryoten platen zich seksueel voor (mitose).
Denominatie
De juiste nominatie binnen de taxonomie is belangrijk. Hiervoor worden
de laatste twee ranken gebruikt: geslacht en soort. Wanneer de naam los
gebruikt wordt is deze schuingedrukt. Afkortingen: H. sapiens, S. mutans.
2
, General microbiology 2
Bacteriën
Bacteriën zijn prokaryoten en worden ook wel nucleuoid genoemd: ze hebben DNA zonder kernmembraan.
Het cytoplasma bestaat uit metabolyten, ionen, voedingsgranules en ribosomen (eiwitsynthese).
De dikte van de petidoglycanenlaag (paars) in de celwand bepaalt of het grampositief of gramnegatief is.
Grampositief heeft een dikke laag, gramnegatief heeft een dunne laag peptidoglycanen.
In gramnegatieve bacteriën kan het
loskomen van lipopolysacharides
(endotoxines) voor toxines zorgen.
Vorm en regeling van bacteriën
De vorm en regeling zijn onafhankelijk van elkaar.
Vorm:
• Coccus = rond
• Bacillus = staafvormig
• Spirocheten = spiraalvormig
Regeling:
• 2 = diplococcus, diplobacillus
• Ketting = streptococcus, streptobacillus
• Druiventros = staphylococcus
• Rijtje = palisades
Groei van bacteriën
• Binaire deling = deling en groei van prokaryoten.
De groei gaat in fasen:
1. Lag fase = periode die verloopt voordat de vermeerdering van de bacteriecellen begint. Ook wel
adaptiefase genoemd.
3
, 2. Log fase = periode waarin de groei plaatsvindt, hierbij verdubbelt het aantal zich elke generatietijd.
Generatietijd is de tijd die nodig is voor het delingsproces, waarbij uit een cel twee cellen worden
gevormd.
3. Vertragingsfase/stationaire fase = periode waarin het aantal cellen per ml constant blijft, door
nutriëntentekort of toxinen in de omgeving.
4. Saturatiefase = het aantal nieuwe cellen is gelijk aan het aantal cellen dat doodgaat en de groei stopt.
Groei kan beïnvloed worden door:
- Temperatuur
- pH
- Nutriënten aan- of afwezigheid
- Zuurstof aan- of afwezigheid
Aeroob of anaeroob
• Verplicht aeroob = hebben zuurstof nodig voor hun ATP-productie. Zitten bovenaan buisje.
• Verplicht anaeroob = kan niet groeien in het bijzijn van zuurstof. Zitten onderaan buisje.
• Facultatief anaeroob = kunnen in geval van weinig zuurstof ook zonder groeien.
• Micro-aerofielen = groeien snel bij lage concentraties zuurstof.
• Capnofielen = groeien snel bij hoge concentratie koolstofdioxide.
Reproductie van bacteriën
Bacteriën hebben een enkel-circulair DNA.
• DNA duplicatie = verdubbeling van genetisch materiaal
voordat de cel wordt verdeeld. ZIE SAMENVATTINGEN
VORIGE BLOKKEN!
4
