Integrale
Veiligheidskunde
_________________________________
Samenvatting Hoofdstuk 1:
‘Terreinverkenning’
Introductie IVK
, Hoofdstuk 1 – Terreinverkenning
1.1Is recht saai?
Recht vormt een centraal onderdeel van het maatschappelijk leven, is even dynamisch
maar vaak ook even complex als het leven zelf.
1.2Waarom recht?
Er zijn gedragsregels waarvan nagenoeg iedereen in de
samenleving vindt, dat zij moeten worden nageleefd en
opgevolgd. Die gedragsregels (normen) vinden we in
moreel opzicht zo belangrijk, dat we ze schriftelijk
vastleggen, met een straf als ze worden overtreden. Deze
normen zijn niet alleen ethische normen, maar zijn
daarnaast ook rechtsnormen. We spreken van de
normatieve functie van het recht. Sommige
rechtsnormen veranderen nooit maar andere weer wel.
Als je het recht in eigen handen neemt noemen we dat
eigenrichting. In onze westerse cultuur is eigenrichting verboden. Wij kennen een
rechterlijke organisatie (rechterlijke macht) die bij uitsluiting oordeelt of iemand moet
worden gestraft en zo ja, op welke wijze en met behulp van welke procedure. Dit wordt
de geschiloplossende functie van het recht genoemd.
Een derde functie van het recht heeft te maken met het feit, dat het een
ervaringsgegeven is dat mensen niet alles tot in de puntjes regelen. Het betreft hier de
additionele (aanvullende) functie van het recht: als partijen vergeten zin op een
bepaald punt afspraken te maken, geeft het recht aan welke regel geldt.
Ten slotte kan worden gewezen op de instrumentele functie van het recht. De
wetgever hakt op een tal van onderwerpen de knoop door: zo doen wij het en niet
anders.
1.3Waar vinden we het recht?
Als recht zo veel met het maatschappelijk leven te maken heeft, is het van groot belang
te weten waar we dat recht kunnen vinden. We spreken in dit verband ook wel van de
rechtsbronnen. Het Nederlands recht kent vier rechtsbronnen:
1. De wet
2. Het verdrag
3. De jurisprudentie
4. De gewoonte
1.3.1 Wet
Wetten met betrekking tot het privaatrecht
Het privaatrecht, ook wel het civiele recht of het burgerlijk recht genoemd. Het
privaatrecht valt uiteen in twee deelgebieden: het personen- en familierecht en het
vermogensrecht. Het personen- en familierecht regelt zaken als geboorte, huwelijk,
geregistreerd partnerschap, echtscheiding, adoptie, ondercuratelestelling en de regeling
van het vermogen tussen echtgenoten. Onder het vermogensrecht vallen alle op geld
waardeerbare handelingen tussen burgers onderling waaraan juridische gevolgen
verbonden zijn.
Wetten met betrekking tot het ondernemingsrecht
Het privaatrecht kent ook het ondernemingsrecht. Dit is het rechtsgebied dat alles
regelt wat ondernemingen en bedrijven betreft.
Veiligheidskunde
_________________________________
Samenvatting Hoofdstuk 1:
‘Terreinverkenning’
Introductie IVK
, Hoofdstuk 1 – Terreinverkenning
1.1Is recht saai?
Recht vormt een centraal onderdeel van het maatschappelijk leven, is even dynamisch
maar vaak ook even complex als het leven zelf.
1.2Waarom recht?
Er zijn gedragsregels waarvan nagenoeg iedereen in de
samenleving vindt, dat zij moeten worden nageleefd en
opgevolgd. Die gedragsregels (normen) vinden we in
moreel opzicht zo belangrijk, dat we ze schriftelijk
vastleggen, met een straf als ze worden overtreden. Deze
normen zijn niet alleen ethische normen, maar zijn
daarnaast ook rechtsnormen. We spreken van de
normatieve functie van het recht. Sommige
rechtsnormen veranderen nooit maar andere weer wel.
Als je het recht in eigen handen neemt noemen we dat
eigenrichting. In onze westerse cultuur is eigenrichting verboden. Wij kennen een
rechterlijke organisatie (rechterlijke macht) die bij uitsluiting oordeelt of iemand moet
worden gestraft en zo ja, op welke wijze en met behulp van welke procedure. Dit wordt
de geschiloplossende functie van het recht genoemd.
Een derde functie van het recht heeft te maken met het feit, dat het een
ervaringsgegeven is dat mensen niet alles tot in de puntjes regelen. Het betreft hier de
additionele (aanvullende) functie van het recht: als partijen vergeten zin op een
bepaald punt afspraken te maken, geeft het recht aan welke regel geldt.
Ten slotte kan worden gewezen op de instrumentele functie van het recht. De
wetgever hakt op een tal van onderwerpen de knoop door: zo doen wij het en niet
anders.
1.3Waar vinden we het recht?
Als recht zo veel met het maatschappelijk leven te maken heeft, is het van groot belang
te weten waar we dat recht kunnen vinden. We spreken in dit verband ook wel van de
rechtsbronnen. Het Nederlands recht kent vier rechtsbronnen:
1. De wet
2. Het verdrag
3. De jurisprudentie
4. De gewoonte
1.3.1 Wet
Wetten met betrekking tot het privaatrecht
Het privaatrecht, ook wel het civiele recht of het burgerlijk recht genoemd. Het
privaatrecht valt uiteen in twee deelgebieden: het personen- en familierecht en het
vermogensrecht. Het personen- en familierecht regelt zaken als geboorte, huwelijk,
geregistreerd partnerschap, echtscheiding, adoptie, ondercuratelestelling en de regeling
van het vermogen tussen echtgenoten. Onder het vermogensrecht vallen alle op geld
waardeerbare handelingen tussen burgers onderling waaraan juridische gevolgen
verbonden zijn.
Wetten met betrekking tot het ondernemingsrecht
Het privaatrecht kent ook het ondernemingsrecht. Dit is het rechtsgebied dat alles
regelt wat ondernemingen en bedrijven betreft.
