Samenvatting Preventie en straffen
Week 1
Rechtvaardiging en doelen van straffen
Straf is een als zodanig bedoeld door de overheid toegebracht leed op grond van een in het
strafrecht als delict omschreven normschending. Straf is problematisch omdat het bedoelde
toevoeging van leed is. Hier is dus een coherente (rechtszekerheid) morele rechtvaardiging
voor nodig.
H.L.A Hart
1. General justification
Waarom straf en niet iets anders?
2. Rules for allocation
Wie, wat voor en hoeveel?
Retributivisme
ROPORTIONALITEIT EN GELIJKHEID
- Gericht op het verleden (retrospectief) → vergelden
- De maatschappelijke balans is verstoord door het misdrijf, daarom is straffen goed,
de balans kan hiermee worden hersteld.
- Het is verdiend leed (just desert) en daarom intrinsiek goed
- Oneigenlijk verkregen voordeel ontnemen (hoe kun je dit meten?, waren de baten en
lasten wel eerlijk verdeeld?)
- Het overbrengen van de morele boodschap kan bij de een sneller gaan dan bij de
ander, daarom kan de een een lagere straf krijgen dan de ander. Dit gaat wel ten
koste van de gelijkheid, ook is het niet meetbaar hoe zwaar iets voor iemand is.
Negatief retributivisme Positief retributivisme (Kant)
Straf mag (is niet altijd noodzakelijk), maar Gerechtigheid eist straffen, is een morele
als je straft, twee regels: verplichting
1. Alleen schuldigen straffen
2. Straf moet proportioneel zijn Volgens het Lex Talionis beginsel (oog om
oog, tand om tand).
Houdt geen rekening met de positieve of
negatieve effecten van straf
,Andrew Von Hirsch: proportionaliteit en verdiende straf (als je iets moreel verwerpelijks
hebt gedaan mag je gestraft worden.
Kant’s blijvende invloed:
- Mens is een rationeel en moreel wezen dat in staat is tot moreel begrip.
- Mens mag daarom nooit als middel worden aangewend voor een toekomstig
(collectief) doel.
Proportionaliteit
1. Ordinale proportionaliteit
- Gelijkwaardigheid: soortgelijke misdrijven moeten soortgelijke straffen
krijgen
- Rangorde: als A erger is dan B, dan moet A ook zwaarder bestraft worden
- Verhoudingen: Als A veel ernstiger is dan B, en als B iets erger is dan C, dan
dienen die verschillen in de straffen voor A, B en C terug te zien zijn.
2. Cardinale proportionaliteit
- Ordinale proportionaliteit +
- Numerieke verankering schaaluiteinden
- Exact vaststellen van punten op de schaal
- Hoeveel straf verdient misdrijf X en hoeveel meer dan misdrijf Y?
Vergelding = punitiviteit?? → onjuist
- Essentie van vergelding is niet hard straffen, maar het proportioneel uitdrukken van
afkeuring. Je mag niet harder straffen dan nodig is.
- Zeer zware straf overschaduwt de morele boodschap die met straf wordt
uitgedragen: drowning out.
- Soms kan een vergeldende straf wel als erg zwaar ervaren worden, bijvoorbeeld voor
iemand waarbij veel aan de hand is. Een gevangenisstraf zou dan misschien minder
zwaar voelen dan een heel traject.
Utilitarisme
- Gericht op de toekomst, hoeveel nut gaat een straf hebben in de toekomst. Dit
rechtvaardigt het leed dat je iemand aandoet.
- Focus ligt op de algemene afschrikking (kosten moeten hoger liggen dan de baten)
Kritiekpunten:
- Moreel: extreem zware straffen of zelfs het straffen van onschuldigen is geoorloofd
als dit het nut behaald.
- Empirisch: wat als het beoogd nut niet behaald wordt? Dan moet worden afgezien
van de interventie, maar moeten we dan helemaal niet straffen? (scheelt wel kosten
voor de dader zelf, baan houden en relaties behouden)
, Beccaria en Bentham
- Afschrikking
- Onschuldigen of extreem straffen mag niet → sociaal contract. Je mag niet zwaarder
straffen dan het beoogde nut.
Strafdoelen om nut te bereiken:
1. Generale preventie
a. Algemene afschrikking
b. Normbevestiging
2. Speciale preventie
a. Onschadelijkmaking (incapacitatie)
b. Resocialisatie
c. Speciale afschrikking
Verenigingstheorie
- Mix tussen de theorieën
1. Limiting Retributivism
- Utilitaristische Algemene Rechtvaardiging (preventie)
- Negatief Retributief beginsel als beperking (niet meer dan wat maximaal
verdiend is)
2. Utrechtse school
- Retributivisme algemene rechtvaardiging
- Onder retributieve bovengrenzen preventieve overwegingen tbv strafsoort en
maat.
Herstelrecht
- Restorative justice → slachtoffer, dader en de samenleving spelen een actieve rol
- Woorden zoals interventie en sanctie (geen straf)
- Dus: niet langer bedoelde leedtoevoeging
- Focus en maatgeving (schade herstellen en conflict oplossen)
Problemen:
- Gelijke behandeling daders?
- Evenredigheid delict en sanctie?
Week 1
Rechtvaardiging en doelen van straffen
Straf is een als zodanig bedoeld door de overheid toegebracht leed op grond van een in het
strafrecht als delict omschreven normschending. Straf is problematisch omdat het bedoelde
toevoeging van leed is. Hier is dus een coherente (rechtszekerheid) morele rechtvaardiging
voor nodig.
H.L.A Hart
1. General justification
Waarom straf en niet iets anders?
2. Rules for allocation
Wie, wat voor en hoeveel?
Retributivisme
ROPORTIONALITEIT EN GELIJKHEID
- Gericht op het verleden (retrospectief) → vergelden
- De maatschappelijke balans is verstoord door het misdrijf, daarom is straffen goed,
de balans kan hiermee worden hersteld.
- Het is verdiend leed (just desert) en daarom intrinsiek goed
- Oneigenlijk verkregen voordeel ontnemen (hoe kun je dit meten?, waren de baten en
lasten wel eerlijk verdeeld?)
- Het overbrengen van de morele boodschap kan bij de een sneller gaan dan bij de
ander, daarom kan de een een lagere straf krijgen dan de ander. Dit gaat wel ten
koste van de gelijkheid, ook is het niet meetbaar hoe zwaar iets voor iemand is.
Negatief retributivisme Positief retributivisme (Kant)
Straf mag (is niet altijd noodzakelijk), maar Gerechtigheid eist straffen, is een morele
als je straft, twee regels: verplichting
1. Alleen schuldigen straffen
2. Straf moet proportioneel zijn Volgens het Lex Talionis beginsel (oog om
oog, tand om tand).
Houdt geen rekening met de positieve of
negatieve effecten van straf
,Andrew Von Hirsch: proportionaliteit en verdiende straf (als je iets moreel verwerpelijks
hebt gedaan mag je gestraft worden.
Kant’s blijvende invloed:
- Mens is een rationeel en moreel wezen dat in staat is tot moreel begrip.
- Mens mag daarom nooit als middel worden aangewend voor een toekomstig
(collectief) doel.
Proportionaliteit
1. Ordinale proportionaliteit
- Gelijkwaardigheid: soortgelijke misdrijven moeten soortgelijke straffen
krijgen
- Rangorde: als A erger is dan B, dan moet A ook zwaarder bestraft worden
- Verhoudingen: Als A veel ernstiger is dan B, en als B iets erger is dan C, dan
dienen die verschillen in de straffen voor A, B en C terug te zien zijn.
2. Cardinale proportionaliteit
- Ordinale proportionaliteit +
- Numerieke verankering schaaluiteinden
- Exact vaststellen van punten op de schaal
- Hoeveel straf verdient misdrijf X en hoeveel meer dan misdrijf Y?
Vergelding = punitiviteit?? → onjuist
- Essentie van vergelding is niet hard straffen, maar het proportioneel uitdrukken van
afkeuring. Je mag niet harder straffen dan nodig is.
- Zeer zware straf overschaduwt de morele boodschap die met straf wordt
uitgedragen: drowning out.
- Soms kan een vergeldende straf wel als erg zwaar ervaren worden, bijvoorbeeld voor
iemand waarbij veel aan de hand is. Een gevangenisstraf zou dan misschien minder
zwaar voelen dan een heel traject.
Utilitarisme
- Gericht op de toekomst, hoeveel nut gaat een straf hebben in de toekomst. Dit
rechtvaardigt het leed dat je iemand aandoet.
- Focus ligt op de algemene afschrikking (kosten moeten hoger liggen dan de baten)
Kritiekpunten:
- Moreel: extreem zware straffen of zelfs het straffen van onschuldigen is geoorloofd
als dit het nut behaald.
- Empirisch: wat als het beoogd nut niet behaald wordt? Dan moet worden afgezien
van de interventie, maar moeten we dan helemaal niet straffen? (scheelt wel kosten
voor de dader zelf, baan houden en relaties behouden)
, Beccaria en Bentham
- Afschrikking
- Onschuldigen of extreem straffen mag niet → sociaal contract. Je mag niet zwaarder
straffen dan het beoogde nut.
Strafdoelen om nut te bereiken:
1. Generale preventie
a. Algemene afschrikking
b. Normbevestiging
2. Speciale preventie
a. Onschadelijkmaking (incapacitatie)
b. Resocialisatie
c. Speciale afschrikking
Verenigingstheorie
- Mix tussen de theorieën
1. Limiting Retributivism
- Utilitaristische Algemene Rechtvaardiging (preventie)
- Negatief Retributief beginsel als beperking (niet meer dan wat maximaal
verdiend is)
2. Utrechtse school
- Retributivisme algemene rechtvaardiging
- Onder retributieve bovengrenzen preventieve overwegingen tbv strafsoort en
maat.
Herstelrecht
- Restorative justice → slachtoffer, dader en de samenleving spelen een actieve rol
- Woorden zoals interventie en sanctie (geen straf)
- Dus: niet langer bedoelde leedtoevoeging
- Focus en maatgeving (schade herstellen en conflict oplossen)
Problemen:
- Gelijke behandeling daders?
- Evenredigheid delict en sanctie?
