Ontwikkelingspsychologie
Leren voor het tentamen
- Digitale leeromgeving (DLO)
o Moodle (tekst en filmpjes)
- Het boek Ontwikkelingspsychologie
- Colleges Ontwikkelingspsychologie
Fasen
Babyfase (0-12 maanden)
- Snelle groei, afhankelijk, hechting
Peuterfase (1-4 jaar)
- Door beweging en taal meer autonoom,
egocentrisch
Kleuterperiode (4-6 jaar)
- Socialer, fantasie, spel
Schoolperiode (6-12 jaar)
- Cognitieve ontwikkeling, socialer
Adolescentie (10-21 jaar)
Pubertijd (10-16 jaar)
- Lichamelijk verandering,
identiteitsontwikkeling
Volwassenheid (vanaf 21 jaar)
Hoofdstuk 1
Ontwikkelingspsychologie: twee kwesties
De ontwikkelingspsychologie houdt zich met twee fundamentele kwesties bezig:
- Beschrijven van ontwikkelingsprocessen: bij beschrijven gaat het om welke
psychologische toestanden worden doorlopen.
- Verklaren van ontwikkelingsprocessen: bij verklaren gaat het erom welk
mechanismen verantwoordelijk zijn voor de overgang van de ene toestand naar de
volgende.
Definitie
Ontwikkelen = stapsgewijs, in vaste volgorde, van de ene toestand in de andere komen.
“Een getrapt proces waar elke volgende trede op een hoger niveau staat dan de trede die
eraan voorafging.”
Door:
1. Rijping: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar complex (differentiatie) -
Nature
2. Leren: verwerven van kennis en vaardigheden op basis van ervaring - Nurture
,Geschiedenis
Verlichting (1650 tot eind 18e eeuw):
John Locke (632 – 1704)
Jean-Jacques Rousseau (1712 – 1778)
Eerste onderzoek naar kinderen:
Charles Darwin (1809 – 1882)
John Locke – nurture
Tabula Rasa:
- Kind is onbeschreven blad
- Geen erfelijke bagage
- Ervaring bepaalt levensloop
- Ouders moeten zorgen voor een strikte opvoeding, dan volgt optimale zelfdiscipline
en vorming van geest
Jean-Jacques Rousseau – nature
- Mens is van nature goed
- Gevoel is belangrijk
- Onbedorven kind met zijn nieuwsgierigheid en energie heeft slechts ruimte, respect
en stimulans nodig!
- Geen beperking of correctie van opvoeder of leermeester!
Charles Darwin
- Bestudeerde zijn eigen zoons, niet echt objectief dus!
- Dit om verdere steun voor evolutietheorie te vinden.
- Belangrijk voor later onderzoek naar kinderen.
Wetenschappelijk onderzoek
Bij de filosofen Locke en Rousseau en onderzoeker Darwin was er nog geen sprake van
wetenschappelijk onderzoek. Bij wetenschappelijk onderzoek gaat het namelijk om: het
streven naar waarheid, stabiliteit en rationaliteit.
Controleerbaarheid van uitspraken is belangrijk!
Zorg dus voor:
- Betrouwbare meetinstrumenten
- Informatie objectief verkrijgen
- Logische conclusie
Correlatie: lengte en gewicht van een persoon zijn eigenschappen die duidelijk met elkaar
samenhangen.
Operationaliseren: dat wil zeggen dat we de eigenschap zodanig ‘vertalen’ dat er meetbare
gegevens aan gekoppeld kunnen worden.
, Methode Definitie Voordelen Nadelen
Dwarsdoorsnede Op één tijdstip de Snel en goedkoop Bij groot leeftijdsverschil
meetresultaten van verwarring ontwikkeling-
groepen van en cohorteffect; geen
verschillende leeftijd individuele ontwikkeling
vergelijken, bijv. 4- en 6- te traceren
jarigen.
Longitudinaal Op meerdere tijdstippen Geen verwarring langdurig en duur; uitval
één groep kinderen met ontwikkelings- en proefpersonen
zichzelf vergelijken, bijv. cohorteffect; individuele
meting van 4-jarigen na ontwikkeling zichtbaar
twee jaar herhalen
Hoofdstuk 2
Sigmund Freud
- Mens is een vat vol met driften!
- Levenservaringen uit vroege jeugd hebben invloed op:
o Gedrag;
o Persoonlijkheid.
Eigenlijk heb je drie persoonlijkheden: ID, ego, superego.
ID: hier zitten je driften.
Ego: bepaalt wat er naar buiten komt. Probeert gedrag te laten zien wat geaccepteerd wordt
door de omgeving.
Superego: je morele standaard, je normen en je waarden.
Psychoseksuele stadia:
De orale fase
- Van de geboorte tot 18 maanden.
- In deze periode is de interactie met het kind vaak door de mond en lippen en de
voldoening ligt dus in dit gebied. Ook zijn de kinderen compleet afhankelijk van een
ander om te overleven. Het conflict hier is dus het einde van deze afhankelijkheid,
waarbij het kind zal moeten leren om de moeder meer los te laten.
- Later als fixatie komt voor dat wanneer een persoon gestrest is hij of zij meer drang
heeft om te roken, te drinken of te gaan nagelbijten. Wanneer ze boos zijn, zullen ze
verbaal meer agressiever zijn.
De anale fase
- Vanaf 18 maanden tot het 3e levensjaar.
- Hier is de anus de erogene zone. Hier leert een kind de zindelijkheidstraining.
Wanneer dit begint kunnen kinderen niet zelf meer beslissen wanneer en waar ze
hunzelf vrijlaten. Ze moeten leren dat er overal een bepaalde plek en tijd beschikbaar
is die wel schikt. = zelfbeheersing.
- Dit zou volgens Freud de basis leggen voor de creativiteit en de activiteit in de
volwassenheid.
- De fixatie hier is dat mannelijke studenten niet de meeste anale angst hebben, vaker
een drang hebben om schoon te maken. Wanneer het kind in deze fase verwaarloosd
wordt, dan zal het te weinig zelfcontrole hebben.
Leren voor het tentamen
- Digitale leeromgeving (DLO)
o Moodle (tekst en filmpjes)
- Het boek Ontwikkelingspsychologie
- Colleges Ontwikkelingspsychologie
Fasen
Babyfase (0-12 maanden)
- Snelle groei, afhankelijk, hechting
Peuterfase (1-4 jaar)
- Door beweging en taal meer autonoom,
egocentrisch
Kleuterperiode (4-6 jaar)
- Socialer, fantasie, spel
Schoolperiode (6-12 jaar)
- Cognitieve ontwikkeling, socialer
Adolescentie (10-21 jaar)
Pubertijd (10-16 jaar)
- Lichamelijk verandering,
identiteitsontwikkeling
Volwassenheid (vanaf 21 jaar)
Hoofdstuk 1
Ontwikkelingspsychologie: twee kwesties
De ontwikkelingspsychologie houdt zich met twee fundamentele kwesties bezig:
- Beschrijven van ontwikkelingsprocessen: bij beschrijven gaat het om welke
psychologische toestanden worden doorlopen.
- Verklaren van ontwikkelingsprocessen: bij verklaren gaat het erom welk
mechanismen verantwoordelijk zijn voor de overgang van de ene toestand naar de
volgende.
Definitie
Ontwikkelen = stapsgewijs, in vaste volgorde, van de ene toestand in de andere komen.
“Een getrapt proces waar elke volgende trede op een hoger niveau staat dan de trede die
eraan voorafging.”
Door:
1. Rijping: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar complex (differentiatie) -
Nature
2. Leren: verwerven van kennis en vaardigheden op basis van ervaring - Nurture
,Geschiedenis
Verlichting (1650 tot eind 18e eeuw):
John Locke (632 – 1704)
Jean-Jacques Rousseau (1712 – 1778)
Eerste onderzoek naar kinderen:
Charles Darwin (1809 – 1882)
John Locke – nurture
Tabula Rasa:
- Kind is onbeschreven blad
- Geen erfelijke bagage
- Ervaring bepaalt levensloop
- Ouders moeten zorgen voor een strikte opvoeding, dan volgt optimale zelfdiscipline
en vorming van geest
Jean-Jacques Rousseau – nature
- Mens is van nature goed
- Gevoel is belangrijk
- Onbedorven kind met zijn nieuwsgierigheid en energie heeft slechts ruimte, respect
en stimulans nodig!
- Geen beperking of correctie van opvoeder of leermeester!
Charles Darwin
- Bestudeerde zijn eigen zoons, niet echt objectief dus!
- Dit om verdere steun voor evolutietheorie te vinden.
- Belangrijk voor later onderzoek naar kinderen.
Wetenschappelijk onderzoek
Bij de filosofen Locke en Rousseau en onderzoeker Darwin was er nog geen sprake van
wetenschappelijk onderzoek. Bij wetenschappelijk onderzoek gaat het namelijk om: het
streven naar waarheid, stabiliteit en rationaliteit.
Controleerbaarheid van uitspraken is belangrijk!
Zorg dus voor:
- Betrouwbare meetinstrumenten
- Informatie objectief verkrijgen
- Logische conclusie
Correlatie: lengte en gewicht van een persoon zijn eigenschappen die duidelijk met elkaar
samenhangen.
Operationaliseren: dat wil zeggen dat we de eigenschap zodanig ‘vertalen’ dat er meetbare
gegevens aan gekoppeld kunnen worden.
, Methode Definitie Voordelen Nadelen
Dwarsdoorsnede Op één tijdstip de Snel en goedkoop Bij groot leeftijdsverschil
meetresultaten van verwarring ontwikkeling-
groepen van en cohorteffect; geen
verschillende leeftijd individuele ontwikkeling
vergelijken, bijv. 4- en 6- te traceren
jarigen.
Longitudinaal Op meerdere tijdstippen Geen verwarring langdurig en duur; uitval
één groep kinderen met ontwikkelings- en proefpersonen
zichzelf vergelijken, bijv. cohorteffect; individuele
meting van 4-jarigen na ontwikkeling zichtbaar
twee jaar herhalen
Hoofdstuk 2
Sigmund Freud
- Mens is een vat vol met driften!
- Levenservaringen uit vroege jeugd hebben invloed op:
o Gedrag;
o Persoonlijkheid.
Eigenlijk heb je drie persoonlijkheden: ID, ego, superego.
ID: hier zitten je driften.
Ego: bepaalt wat er naar buiten komt. Probeert gedrag te laten zien wat geaccepteerd wordt
door de omgeving.
Superego: je morele standaard, je normen en je waarden.
Psychoseksuele stadia:
De orale fase
- Van de geboorte tot 18 maanden.
- In deze periode is de interactie met het kind vaak door de mond en lippen en de
voldoening ligt dus in dit gebied. Ook zijn de kinderen compleet afhankelijk van een
ander om te overleven. Het conflict hier is dus het einde van deze afhankelijkheid,
waarbij het kind zal moeten leren om de moeder meer los te laten.
- Later als fixatie komt voor dat wanneer een persoon gestrest is hij of zij meer drang
heeft om te roken, te drinken of te gaan nagelbijten. Wanneer ze boos zijn, zullen ze
verbaal meer agressiever zijn.
De anale fase
- Vanaf 18 maanden tot het 3e levensjaar.
- Hier is de anus de erogene zone. Hier leert een kind de zindelijkheidstraining.
Wanneer dit begint kunnen kinderen niet zelf meer beslissen wanneer en waar ze
hunzelf vrijlaten. Ze moeten leren dat er overal een bepaalde plek en tijd beschikbaar
is die wel schikt. = zelfbeheersing.
- Dit zou volgens Freud de basis leggen voor de creativiteit en de activiteit in de
volwassenheid.
- De fixatie hier is dat mannelijke studenten niet de meeste anale angst hebben, vaker
een drang hebben om schoon te maken. Wanneer het kind in deze fase verwaarloosd
wordt, dan zal het te weinig zelfcontrole hebben.
