MEMO Geschiedenis VWO Hoofdstuk 2
De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten (paragraaf 1 t/m 4)
De tijd van wereldoorlogen
Begin 20ste eeuw was de economie sterk afhankelijk van arbeiders. Zij deden het
werk waardoor de hogere klassen in welvaart konden leven maar waren zelf arm.
Protesten hielpen weinig. Veel mensen wilden de situatie voor arbeiders
verbeteren maar wat was de beste methode? In de Sovjet Unie ontstond het
communisme en in de VS ontstond kapitalisme.
Paragraaf 1. Het Communisme
De 1ste wereld oorlog veroorzaakte in Europa een schok. Velen vonden dat de
samenleving moest verbeteren, zonder oorlog en meer sociale en economische
gelijkheid. Het socialisme beloofde een dergelijke samenleving maar bestond nog
nergens. In 1917 breekt de socialistische revolutie uit in Rusland en werd bestuur
overgenomen door de communisten (radicale socialisten).
De ideeën van Karl Marx
Door industrialisatie ontstond een klassenmaatschappij. Er ontstond een grote
groep arbeiders die afhankelijk waren van de fabriekseigenaren die zoveel
mogelijk winst probeerde maken. Hierdoor bleven arbeiders arm en werden rijke
mensen steeds rijker. In 1850 kwam het socialisme op. De grondlegger was Karl
Marx (Das Kapital). Hij voorspelde dat de economische ongelijkheid zou leiden tot
een opstand (revolutie) van de arbeiders en ook zouden winnen, waarna
privébezit zou worden afgeschaft. Als het kapitaal (geld, grond, machines) van
iedereen is dan zou de klassenmaatschappij verdwijnen. Communisme: radicale
stroming van socialisme waarbij met een gewelddadige revolutie en een
samenleving zonder privébezit.
Sociaal democratie: gematigde sociale stroming die geen klassenstrijd wilden
maar gelijkheid via invoering van sociale wetten. Privébezit mogelijk.
Rusland voor 1917
Karl Marx dacht dat de revolutie in een land met veel industrie zou
gebeuren zoals Groot-Brittannië of Duitsland, maar het gebeurde in
Rusland wat verrassend is omdat het meer agrarisch was. Alleen was een
groot deel van het landbouw land in handen van een klein rijk deel van de
mensen. Rusland had geen grote groep arme arbeiders maar wel grote
groep arme boeren. Tot 1917 werd Rusland bestuurd door tsaren gesteund
door de adel (grootgrondbezitters). De geheime politie was er om de
mensen die tegen de tsaren waren in de gaten te houden. De kritiek werd
alleen maar erger toen tsaar Nicolaas II in 1905 van Japan verloor en veel
aanzien verloor. Er ontstond veel onrust en opstanden.
, De Russische Revolutie
Ondanks enkele hervormingen van de ontevredenheid nam toe. Zo waren
er ook veel boeren die in het leger waren gegaan en gedood werden.
Rusland verloor in de 1ste wereld oorlog en er waren veel tekorten aan
producten. Russische revolutie
• Februarirevolutie: in februari 1917 kozen de soldaten en het parlement
de kant van de demonstranten en kwamen in opstand. De tsaar trad af en
er kwam een voorlopige regering.
• Oktoberrevolutie: de bolsjewieken (de Russische communisten)
vergrootte hun macht. Hun leider Vladimir Lenin stelde radicale eisen. Hij
zei de grond naar de boeren en de fabrieken naar de arbeiders en vrede
met Duitsland. Hij wilde geen parlementaire democratie maar
arbeidersraden (Sovjets). De bolsjewieken zette de regering af en vormden
een nieuwe met Lenin als leider.
Lenin sluit direct wapenstilstand met Duitsland en daarmee stopte de
oorlog. Maar in Rusland wilde niet iedereen een communistisch land.
Hierdoor ontstond er een burgeroorlog in Rusland met de bolsjewieken
(rode leger) tegen de witten (alle mensen tegen de bolsjewieken). De
witten waren sterk verdeeld en verloren in 1922. Daarna werd de Sovjet-
Unie uitgeroepen (de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken). Het werd
een Eenpartijstaat met alleen de communistische partij die regeert.
Communisme Het streven naar een samenleving
zonder klassen, waarin het kapitaal
in gemeenschappelijk bezit is.
Russische revolutie 1917. De snelle politiek-
bestuurlijke, economische en
sociale verandering in Rusland in
1917, waarbij de tsaar zijn macht
verloor en de communisten aan de
macht kwamen.
Februari revolutie De Russische opstand tegen de
tsaar in Februari 1917, waarbij de
tsaar werd afgezet en vervangen
door een voorlopige regering.
Oktober revolutie De communistische
machtsovername in Rusland in
Oktober 1917 onder leiding van
De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten (paragraaf 1 t/m 4)
De tijd van wereldoorlogen
Begin 20ste eeuw was de economie sterk afhankelijk van arbeiders. Zij deden het
werk waardoor de hogere klassen in welvaart konden leven maar waren zelf arm.
Protesten hielpen weinig. Veel mensen wilden de situatie voor arbeiders
verbeteren maar wat was de beste methode? In de Sovjet Unie ontstond het
communisme en in de VS ontstond kapitalisme.
Paragraaf 1. Het Communisme
De 1ste wereld oorlog veroorzaakte in Europa een schok. Velen vonden dat de
samenleving moest verbeteren, zonder oorlog en meer sociale en economische
gelijkheid. Het socialisme beloofde een dergelijke samenleving maar bestond nog
nergens. In 1917 breekt de socialistische revolutie uit in Rusland en werd bestuur
overgenomen door de communisten (radicale socialisten).
De ideeën van Karl Marx
Door industrialisatie ontstond een klassenmaatschappij. Er ontstond een grote
groep arbeiders die afhankelijk waren van de fabriekseigenaren die zoveel
mogelijk winst probeerde maken. Hierdoor bleven arbeiders arm en werden rijke
mensen steeds rijker. In 1850 kwam het socialisme op. De grondlegger was Karl
Marx (Das Kapital). Hij voorspelde dat de economische ongelijkheid zou leiden tot
een opstand (revolutie) van de arbeiders en ook zouden winnen, waarna
privébezit zou worden afgeschaft. Als het kapitaal (geld, grond, machines) van
iedereen is dan zou de klassenmaatschappij verdwijnen. Communisme: radicale
stroming van socialisme waarbij met een gewelddadige revolutie en een
samenleving zonder privébezit.
Sociaal democratie: gematigde sociale stroming die geen klassenstrijd wilden
maar gelijkheid via invoering van sociale wetten. Privébezit mogelijk.
Rusland voor 1917
Karl Marx dacht dat de revolutie in een land met veel industrie zou
gebeuren zoals Groot-Brittannië of Duitsland, maar het gebeurde in
Rusland wat verrassend is omdat het meer agrarisch was. Alleen was een
groot deel van het landbouw land in handen van een klein rijk deel van de
mensen. Rusland had geen grote groep arme arbeiders maar wel grote
groep arme boeren. Tot 1917 werd Rusland bestuurd door tsaren gesteund
door de adel (grootgrondbezitters). De geheime politie was er om de
mensen die tegen de tsaren waren in de gaten te houden. De kritiek werd
alleen maar erger toen tsaar Nicolaas II in 1905 van Japan verloor en veel
aanzien verloor. Er ontstond veel onrust en opstanden.
, De Russische Revolutie
Ondanks enkele hervormingen van de ontevredenheid nam toe. Zo waren
er ook veel boeren die in het leger waren gegaan en gedood werden.
Rusland verloor in de 1ste wereld oorlog en er waren veel tekorten aan
producten. Russische revolutie
• Februarirevolutie: in februari 1917 kozen de soldaten en het parlement
de kant van de demonstranten en kwamen in opstand. De tsaar trad af en
er kwam een voorlopige regering.
• Oktoberrevolutie: de bolsjewieken (de Russische communisten)
vergrootte hun macht. Hun leider Vladimir Lenin stelde radicale eisen. Hij
zei de grond naar de boeren en de fabrieken naar de arbeiders en vrede
met Duitsland. Hij wilde geen parlementaire democratie maar
arbeidersraden (Sovjets). De bolsjewieken zette de regering af en vormden
een nieuwe met Lenin als leider.
Lenin sluit direct wapenstilstand met Duitsland en daarmee stopte de
oorlog. Maar in Rusland wilde niet iedereen een communistisch land.
Hierdoor ontstond er een burgeroorlog in Rusland met de bolsjewieken
(rode leger) tegen de witten (alle mensen tegen de bolsjewieken). De
witten waren sterk verdeeld en verloren in 1922. Daarna werd de Sovjet-
Unie uitgeroepen (de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken). Het werd
een Eenpartijstaat met alleen de communistische partij die regeert.
Communisme Het streven naar een samenleving
zonder klassen, waarin het kapitaal
in gemeenschappelijk bezit is.
Russische revolutie 1917. De snelle politiek-
bestuurlijke, economische en
sociale verandering in Rusland in
1917, waarbij de tsaar zijn macht
verloor en de communisten aan de
macht kwamen.
Februari revolutie De Russische opstand tegen de
tsaar in Februari 1917, waarbij de
tsaar werd afgezet en vervangen
door een voorlopige regering.
Oktober revolutie De communistische
machtsovername in Rusland in
Oktober 1917 onder leiding van
