SL/TBL – Samenvattingen: Voeding bij ziekte
Week 11/12: Lichaamssamenstelling en energiebehoefte bepalen en uitleggen.
- Je kunt uitleggen uit welke onderdelen het lichaam is samengesteld.
Vocht (70%), spieren, botten en vetten.
- Je kunt de nieuwste technologische ontwikkelingen om de energiebehoefte en
lichaamssamenstelling te meten toelichten.
Verschillende manieren voor lichaamsmetingen: DEXA- scan, BIA- meting, huidplooimeting,
BODPOD- meting en onderwatermeting (komt voor in ziekenhuizen).
Bij een DEXA-scan worden afbeeldingen gemaakt van het heupgewricht en de ruggenwervels. Met
deze afbeeldingen wordt de botdichtheid van het bot en de botontkalking bepaald.
Bij de BIA (Bi0-elektrische Impedantie Analyse) - meting wordt eerst de lichaamsweerstand gemeten
en vervolgens wordt de gemeten weerstand vertaald naar lichaamssamenstellingswaardes met behulp
van populatie specifieke formules waarvan de impedantie, lengte, gewicht, geslacht en leeftijd
onderdeel zijn.
Bij een huidplooimeting wordt de dikte van de huidplooi op verschillende plaatsen op het lichaam
gemeten. Deze plaatsen worden als schatting gebruikt, voor de totale vetmassa van het hele lichaam.
De BODPOD is een cabine die verschillen in luchtdruk meet. De BODPOD bepaalt binnen enkele
minuten het volume van het lichaam en kan vervolgens door middel van formules de
lichaamssamenstelling bepalen.
Bij hydrostatisch wegen (onderwaterweging) wordt het totaal aan lichaamsvet berekent door de
dichtheid van het lichaam. Wanneer er iemand ondergedompeld wordt in water, is het verschil tussen
de massa van het object in lucht en de massa in water gelijk aan het volume van dat object.
- Je kunt de energiebehoefte van gezonde volwassenen berekenen met formules en met
technologische toepassingen.
Bij een gezonde volwassenen (BMI onder 30) WHO- formule.
Mannen:
18 – 30 jaar 15,4 x G – 27 x L + 717
30 – 60 jaar 11,3 x G – 16 x L + 901
>60 jaar 8,8 X G + 1128 x L – 1071
Vrouwen:
18 – 30 jaar 13,3 x G + 334 x L + 35
30 – 60 jaar 8,7 x G – 25 x L + 865
>60 jaar 9,2 x G + 637 x L - 02
De PAL- waarde geeft aan hoe actief iemand is. Hoe hoger de PAL- waarde, hoe actiever iemand is
en hoe meer energie iemand verbruikt.
Een PAL- waarde van 1,4 staat voor een licht actief activiteiten- patroon, 1,6 voor matig actief, 1,8
voor actief en 2,0 voor zeer actief. Een PAL- waarde lager dan 1,4 is ook mogelijk.
Je kunt de uitkomsten van de berekende energiebehoefte van gezonde volwassenen en labwaarden
interpreteren.
, - Je kunt beargumenteren wanneer een methode om de energiebehoefte en
lichaamssamenstelling te meten geschikt is voor een bepaalde situatie.
Energiebehoefte (formules voor toets niet weten, wel herkennen)
Bij personen met een BMI onder 30 WHO- formule
Mannen:
18 – 30 jaar 15,4 x G – 27 x L + 717
30 – 60 jaar 11,3 x G – 16 x L + 901
>60 jaar 8,8 X G + 1128 x L – 1071
Vrouwen:
18 – 30 jaar 13,3 x G + 334 x L + 35
30 – 60 jaar 8,7 x G – 25 x L + 865
>60 jaar 9,2 x G + 637 x L - 02
Bij personen met een BMI boven 30 Harris en Benedict
Mannen Rustmetabolisme (kcal) = 13,4 x gewicht (kg) + 4,0 x lengte (cm) – 5,7 x leeftijd + 88,4
Vrouwen Rustmetabolisme (kcal) = 9,2 x gewicht (kg) + 3,1 x lengte (cm) – 4,3 x leeftijd + 447,6
Bij kinderen Shofield
Voor kinderen. Bij de metingen zijn af en toe toeslagfactoren, zoals de PAL-waarde of bij ziekten.
Lichaamssamenstelling
DEXA- scan
Bepalen van de botdichtheid. Meet ook vetvrije massa en schat het buikvet (visceraal vet).
Voordeel: Pijnloos, lichaamsscan is 5 minuten, heupscan 30 secondes, nauwkeurig, weinig
inspanning.
Nadeel: duur, straling, bank is 1.90m dus niet toegankelijk voor iedereen.
BIA- meting
Met een BIA-meting meet je verschillende weefsels in je lichaam met stroomstootjes. Vet laat stroom
niet makkelijk door, maar weefsels met water wel. De hoeveelheid vocht in het lichaam kan verschillen
waardoor de meting niet accuraat kan zijn. Ook kan sporten invloed hebben op de uitslag van de BIA-
meting (verlies met vocht). Vocht zorgt voor de balans uit de meting, het lijkt dus als je veel vocht hebt
alsof je veel meer vetvrije massa hebt, maar dan heb je juist meer vocht.
Voordeel: Niet intensief, snel en eenvoudig.
Nadeel: Niet heel accuraat, schatting, vocht kan invloed hebben op de uitkomst.
Huidplooimeting
Van deze meting heb je verschillende uitvoeringen, 4 punten, 9 punten, 12 punten etc. Bij de buik, rug
(schouderblad), armen en soms de benen.
Voordeel: Het is goedkoop, licht belastend. Betrouwbaar mits het goed wordt uitgevoerd.
Nadeel: Bij ouderen, spierziekten en oedeemvorming (ophoping van vocht) is de meting minder
betrouwbaar, ook is het een schatting. Met deze meting doe je een schatting van het totale
lichaamsvetmassa. Je moet een cursus doen om dit gecertificeerd uit te kunnen voeren.
BODPOD
Je moet hier in met een badmuts of strakke badkleding, de luchtdruk wordt veranderd waardoor het
volume van je lichaam berekend wordt.
Voordeel: Snel, niet vervelend.
Nadeel: Claustrofobie, erg duur.
, Hydrostatische weging (onderwatermeting)
Meet lichaamsvet en vetvrije massa, je moet het eerst droog meten, dan ga je onder water en moet je
al het lucht uit je longen blazen. De meting is erg onpraktisch. Je ziet het soms in ziekenhuizen en
wordt vaak gebruikt bij onderzoek, het is wel erg betrouwbaar. Gewicht en vetmassa worden bepaald
door deze meting.
Voordeel: Heel nauwkeurig.
Nadeel: Onpraktisch, niet erg prettig je moet namelijk lang onder water je adem inhouden, duur,
intensief, veel ruimte.
CT-scan
Skeletspiermassa en vetmassa bepalen.
Bovenarmomtrek en bovenarmspieromtrek
Grote indicatie van de hoeveelheid vet en spiermassa van het lichaam (bij ouderen een alternatief
voor BMI).
Middelomtrek en middel-heupratio
Schatting hoeveel abdominaal vet.
Bicepshuidplooi
Voorkant bovenarm.
Tricepshuidplooi
Achterkant bovenarm.
Subcapsulaire huidplooi
Schouderblad.
Factoren die invloed hebben op een laag rustmetabolisme:
- Lichaamssamenstelling, mensen met meer vetmassa
- Leeftijd, veroudering
Factoren die invloed hebben op een hoog rustmetabolisme:
- Lichaamssamenstelling, mensen met meer spiermassa
- Lichaamsgrootte, grotere mensen hebben meer cellen die energie verbruiken
- Temperatuur
- Cafeïne
- Versnelde schildklier
Pal-waarde 'Physical Activity Level' gaat echt om de lichaamsactiviteit te bepalen. PAL waarde
varieert van 1,2 bi tot 2,4 bi bij zeer actieve personen.
Toeslagen
- 7% toeslag per graad koorts boven de 37 graden
- Brandwonden verhogen je rustmetabolisme (RMR/REE)
10% lichaamsoppervlakte verbrand 25% toeslag,
25% lichaamsoppervlakte verbrand 50% toeslag
Week 11/12: Lichaamssamenstelling en energiebehoefte bepalen en uitleggen.
- Je kunt uitleggen uit welke onderdelen het lichaam is samengesteld.
Vocht (70%), spieren, botten en vetten.
- Je kunt de nieuwste technologische ontwikkelingen om de energiebehoefte en
lichaamssamenstelling te meten toelichten.
Verschillende manieren voor lichaamsmetingen: DEXA- scan, BIA- meting, huidplooimeting,
BODPOD- meting en onderwatermeting (komt voor in ziekenhuizen).
Bij een DEXA-scan worden afbeeldingen gemaakt van het heupgewricht en de ruggenwervels. Met
deze afbeeldingen wordt de botdichtheid van het bot en de botontkalking bepaald.
Bij de BIA (Bi0-elektrische Impedantie Analyse) - meting wordt eerst de lichaamsweerstand gemeten
en vervolgens wordt de gemeten weerstand vertaald naar lichaamssamenstellingswaardes met behulp
van populatie specifieke formules waarvan de impedantie, lengte, gewicht, geslacht en leeftijd
onderdeel zijn.
Bij een huidplooimeting wordt de dikte van de huidplooi op verschillende plaatsen op het lichaam
gemeten. Deze plaatsen worden als schatting gebruikt, voor de totale vetmassa van het hele lichaam.
De BODPOD is een cabine die verschillen in luchtdruk meet. De BODPOD bepaalt binnen enkele
minuten het volume van het lichaam en kan vervolgens door middel van formules de
lichaamssamenstelling bepalen.
Bij hydrostatisch wegen (onderwaterweging) wordt het totaal aan lichaamsvet berekent door de
dichtheid van het lichaam. Wanneer er iemand ondergedompeld wordt in water, is het verschil tussen
de massa van het object in lucht en de massa in water gelijk aan het volume van dat object.
- Je kunt de energiebehoefte van gezonde volwassenen berekenen met formules en met
technologische toepassingen.
Bij een gezonde volwassenen (BMI onder 30) WHO- formule.
Mannen:
18 – 30 jaar 15,4 x G – 27 x L + 717
30 – 60 jaar 11,3 x G – 16 x L + 901
>60 jaar 8,8 X G + 1128 x L – 1071
Vrouwen:
18 – 30 jaar 13,3 x G + 334 x L + 35
30 – 60 jaar 8,7 x G – 25 x L + 865
>60 jaar 9,2 x G + 637 x L - 02
De PAL- waarde geeft aan hoe actief iemand is. Hoe hoger de PAL- waarde, hoe actiever iemand is
en hoe meer energie iemand verbruikt.
Een PAL- waarde van 1,4 staat voor een licht actief activiteiten- patroon, 1,6 voor matig actief, 1,8
voor actief en 2,0 voor zeer actief. Een PAL- waarde lager dan 1,4 is ook mogelijk.
Je kunt de uitkomsten van de berekende energiebehoefte van gezonde volwassenen en labwaarden
interpreteren.
, - Je kunt beargumenteren wanneer een methode om de energiebehoefte en
lichaamssamenstelling te meten geschikt is voor een bepaalde situatie.
Energiebehoefte (formules voor toets niet weten, wel herkennen)
Bij personen met een BMI onder 30 WHO- formule
Mannen:
18 – 30 jaar 15,4 x G – 27 x L + 717
30 – 60 jaar 11,3 x G – 16 x L + 901
>60 jaar 8,8 X G + 1128 x L – 1071
Vrouwen:
18 – 30 jaar 13,3 x G + 334 x L + 35
30 – 60 jaar 8,7 x G – 25 x L + 865
>60 jaar 9,2 x G + 637 x L - 02
Bij personen met een BMI boven 30 Harris en Benedict
Mannen Rustmetabolisme (kcal) = 13,4 x gewicht (kg) + 4,0 x lengte (cm) – 5,7 x leeftijd + 88,4
Vrouwen Rustmetabolisme (kcal) = 9,2 x gewicht (kg) + 3,1 x lengte (cm) – 4,3 x leeftijd + 447,6
Bij kinderen Shofield
Voor kinderen. Bij de metingen zijn af en toe toeslagfactoren, zoals de PAL-waarde of bij ziekten.
Lichaamssamenstelling
DEXA- scan
Bepalen van de botdichtheid. Meet ook vetvrije massa en schat het buikvet (visceraal vet).
Voordeel: Pijnloos, lichaamsscan is 5 minuten, heupscan 30 secondes, nauwkeurig, weinig
inspanning.
Nadeel: duur, straling, bank is 1.90m dus niet toegankelijk voor iedereen.
BIA- meting
Met een BIA-meting meet je verschillende weefsels in je lichaam met stroomstootjes. Vet laat stroom
niet makkelijk door, maar weefsels met water wel. De hoeveelheid vocht in het lichaam kan verschillen
waardoor de meting niet accuraat kan zijn. Ook kan sporten invloed hebben op de uitslag van de BIA-
meting (verlies met vocht). Vocht zorgt voor de balans uit de meting, het lijkt dus als je veel vocht hebt
alsof je veel meer vetvrije massa hebt, maar dan heb je juist meer vocht.
Voordeel: Niet intensief, snel en eenvoudig.
Nadeel: Niet heel accuraat, schatting, vocht kan invloed hebben op de uitkomst.
Huidplooimeting
Van deze meting heb je verschillende uitvoeringen, 4 punten, 9 punten, 12 punten etc. Bij de buik, rug
(schouderblad), armen en soms de benen.
Voordeel: Het is goedkoop, licht belastend. Betrouwbaar mits het goed wordt uitgevoerd.
Nadeel: Bij ouderen, spierziekten en oedeemvorming (ophoping van vocht) is de meting minder
betrouwbaar, ook is het een schatting. Met deze meting doe je een schatting van het totale
lichaamsvetmassa. Je moet een cursus doen om dit gecertificeerd uit te kunnen voeren.
BODPOD
Je moet hier in met een badmuts of strakke badkleding, de luchtdruk wordt veranderd waardoor het
volume van je lichaam berekend wordt.
Voordeel: Snel, niet vervelend.
Nadeel: Claustrofobie, erg duur.
, Hydrostatische weging (onderwatermeting)
Meet lichaamsvet en vetvrije massa, je moet het eerst droog meten, dan ga je onder water en moet je
al het lucht uit je longen blazen. De meting is erg onpraktisch. Je ziet het soms in ziekenhuizen en
wordt vaak gebruikt bij onderzoek, het is wel erg betrouwbaar. Gewicht en vetmassa worden bepaald
door deze meting.
Voordeel: Heel nauwkeurig.
Nadeel: Onpraktisch, niet erg prettig je moet namelijk lang onder water je adem inhouden, duur,
intensief, veel ruimte.
CT-scan
Skeletspiermassa en vetmassa bepalen.
Bovenarmomtrek en bovenarmspieromtrek
Grote indicatie van de hoeveelheid vet en spiermassa van het lichaam (bij ouderen een alternatief
voor BMI).
Middelomtrek en middel-heupratio
Schatting hoeveel abdominaal vet.
Bicepshuidplooi
Voorkant bovenarm.
Tricepshuidplooi
Achterkant bovenarm.
Subcapsulaire huidplooi
Schouderblad.
Factoren die invloed hebben op een laag rustmetabolisme:
- Lichaamssamenstelling, mensen met meer vetmassa
- Leeftijd, veroudering
Factoren die invloed hebben op een hoog rustmetabolisme:
- Lichaamssamenstelling, mensen met meer spiermassa
- Lichaamsgrootte, grotere mensen hebben meer cellen die energie verbruiken
- Temperatuur
- Cafeïne
- Versnelde schildklier
Pal-waarde 'Physical Activity Level' gaat echt om de lichaamsactiviteit te bepalen. PAL waarde
varieert van 1,2 bi tot 2,4 bi bij zeer actieve personen.
Toeslagen
- 7% toeslag per graad koorts boven de 37 graden
- Brandwonden verhogen je rustmetabolisme (RMR/REE)
10% lichaamsoppervlakte verbrand 25% toeslag,
25% lichaamsoppervlakte verbrand 50% toeslag
