Afstudeeropdracht
Paramedische
Opleidingen
Fase 4 Bachelor Fysiotherapie
Naam: 0
Studentnummer:
Datum: 30 januari 2023
, Werktitel: Afstudeeropdracht Paramedische Opleidingen
Voorwoord
Ter afsluiting van de opleiding HBO Bachelor Fysiotherapie bevindt zich hier de afstudeeropdracht die
dient ter bewijsstuk voor de eindkwalificaties Fysiotherapeutisch handelen en Kennis delen en
wetenschap beoefenen.
Tijdens deze afstudeeropdracht is een N=1 onderzoek uitgevoerd bij een patiënt gediagnostiseerd met
het post-COVID-syndroom. Hierin wordt het volledige proces, van intake/anamnese tot afsluiting van
de gegeven zorg, beschreven.
Graag wil ik iedereen bedanken die mij geholpen hebben deze afstudeeropdracht tot een goed einde
te brengen.
Ik wens u veel leesplezier.
1
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Inleiding..................................................................................................................................................3
1. Vraagstuk............................................................................................................................................4
1.1. Casus en diagnostisch proces......................................................................................................4
1.2. Unieke hulpvraag.........................................................................................................................6
2. Analyse...............................................................................................................................................7
2.1. Analyse volgens ICF......................................................................................................................7
2.2. Critically Appraised Topic.............................................................................................................8
3. Oplossingsalternatieven...................................................................................................................11
3.1. Interventies en kosten – baten analyse.....................................................................................11
3.1.1. Interventie 1.......................................................................................................................11
3.1.2. Interventie 2.......................................................................................................................12
3.2. Klinimetrie.................................................................................................................................13
3.3. Shared decision making.............................................................................................................15
3.4. Uitvoeren van de interventies...................................................................................................16
3.4.1. Gestelde doelen..................................................................................................................16
3.4.2. Planning/Behandelplan Box breathing...............................................................................16
3.4.3. Planning/Behandelplan Wim Hof Methode........................................................................17
3.4.4. Evaluatieplan Box breathing of Wim Hof Methode............................................................17
3.4.5. Rapportages........................................................................................................................18
3.5. Afsluiten zorg.............................................................................................................................23
3.6. Logboek.....................................................................................................................................23
3.6.1. Contact met opdrachtgever................................................................................................23
3.6.2. Contact afstudeerbegeleider..............................................................................................24
Bibliografie...........................................................................................................................................26
Bijlagen.................................................................................................................................................28
Bijlage 1: Informed Consent.............................................................................................................28
Bijlage 2: Intake/anamnese..............................................................................................................29
Bijlage 3: Onderzoek.........................................................................................................................31
Bijlage 4: Literatuuronderzoek EBSCO interventie 1.........................................................................33
Bijlage 5: Literatuuronderzoek Pubmed interventie 1......................................................................35
Bijlage 6: Literatuuronderzoek EBSCO interventie 2.........................................................................36
Bijlage 7: Beoordelingslijst Hunink interventie 1..............................................................................37
Bijlage 8: Beoordelingslijst Hunink interventie 2..............................................................................39
2
, Bijlage 9: Tussenevaluatie naar huisarts...........................................................................................41
Bijlage 10: Patient Reported Experience Measure............................................................................42
Bijlage 11: Toestemmingsformulier N=1 onderzoek opdrachtgever................................................43
Beoordeling......................................................................................................................................44
Inleiding
Covid-19 kenmerkt zich als een ziekte wat veroorzaakt is door het coronavirus SARS (severe acute
respiratory syndrome). Besmetting vindt plaats door het inademen van druppels die verspreid worden
in de lucht door bijvoorbeeld hoesten of praten (RIVM, 2022). 80% van de patiënten die het virus
oplopen krijgen milde klachten. Zowel de klachten als het risico op ziekenhuisopname kan verschillen
per variant. De meest voorkomende acute symptomen zijn verkoudheid, hoesten, benauwdheid,
koorts en verlies van reuk en smaak. Complicaties kunnen voorkomen op cardiovasculair, respiratoir,
gastro-intestinaal en neurologisch gebied. Het werkingsmechanisme is grotendeels onbekend, door de
complicaties wordt het virus gezien als een systematische aandoening (Hoogeboom, et al., 2022).
De patiënt die in dit verslag besproken wordt heeft klachten overgehouden enkele weken na het
oplopen van Covid-19, hierom is zij gediagnosticeerd met het post-COVID-syndroom. Mensen die
gediagnosticeerd zijn met het post-COVID-syndroom (internationaal wordt dit ‘Post-Acute Sequelae of
SARS-CoV-2’ Infection’ genoemd) kunnen weken tot maanden klachten houden na besmetting. Deze
klachten kunnen zich onder andere uiten als vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst,
hartkloppingen, aanhoudend verlies van reuk, depressieve klachten en vergeetachtigheid. Geschat
wordt dat één op de vijf mensen vier tot vijf weken na besmetting klachten houden. Het is echter nog
in grote lijnen onbekend hoe vaak het syndroom precies voorkomt (Hoogeboom, et al., 2022). Ook is
het grotendeels onbekend waarom klachten langdurig aanhouden. Dit syndroom komt vaker voor bij
mensen met een hogere leeftijd (>70 jaar), vrouwen, na ziekenhuisopname in verband met Covid-19,
astma en verhoogd BMI (>25) (Hoogeboom, et al., 2022).
Bij de patiënt die in dit verslag besproken wordt is, volgens de KNGF richtlijnen (Hoogeboom, et al.,
2022), indicatie voor oefentherapie bij de fysiotherapeut. Bij mevrouw is er sprake van verminderde
spierfunctie en uithoudingsvermogen, verlaagde fysieke capaciteit, beperking in dagelijkse activiteiten
en dyspneu. Tijdens de oefentherapie zijn de volgende interventies toegepast:
- Pursed lip breathing om de kortademigheid tijdens inspanning te verminderen.
Pursed lip breathing wordt overwogen wanneer de patiënt inspanningsgebonden kortademigheid
ervaart. Deze oefening kan tijdens en na de inspanning uitgevoerd worden (Vreeken, et al., 2020).
- Duurtraining op de loopband om het uithoudingsvermogen te verbeteren.
- Krachttraining van de grote spiergroepen voor het bevorderen van de spierkracht en balans.
Tijdens de revalidatie is geobserveerd dat de kortademigheid verergerde tijdens de duurtraining,
ondanks het toepassen van pursed lip breathing. Ook daalde de saturatie, bij elke set, gemiddeld na
drie minuten naar 85%. Dit is na drie weken niet veranderd. Hierop is geconcludeerd dat pursed lip
breathing niet het gewenste effect had en de ademhaling een negatief effect had op de revalidatie.
Hierom zijn de anamnese en het onderzoek opnieuw uitgevoerd, om te achterhalen wat hiervan de
redenen kunnen zijn, om daar de vervolgstappen uit te bepalen. Uit de anamnese is gebleken dat
mevrouw meer stress en angst ervaart dan eerder bekend. Voornamelijk stress kan een factor spelen
in het aanhouden/verergeren van ademhalingsklachten. Dit komt doordat het sympathische
zenuwstelsel zorgt voor het verhogen van onder andere ademhaling en hartslag tijdens activiteiten.
Door de stress raakt het sympathische zenuwstelsel overbelast, waardoor het parasympatische
zenuwstelsel het lichaam niet tot rust kan brengen (Korbmacher, 2022). Daarbij is er ook bewijs dat
ontregeling van het zenuwstelsel veroorzaakt kan worden na het oplopen van Covid-19 (Abboud, et
al., 2020). Op de praktijk hebben wij een ademhalingscursus gehad. Hier hebben wij onder andere
geleerd over fysiologische effecten van ademhaling en verschillende oefeningen, waaronder Box
breathing. Box breathing is een vorm van een diafragmatische ademhaling waardoor het zenuwstelsel
tot rust gebracht wordt. Door middel van langzaam ademen en het inhouden van de ademhaling wordt
3
Paramedische
Opleidingen
Fase 4 Bachelor Fysiotherapie
Naam: 0
Studentnummer:
Datum: 30 januari 2023
, Werktitel: Afstudeeropdracht Paramedische Opleidingen
Voorwoord
Ter afsluiting van de opleiding HBO Bachelor Fysiotherapie bevindt zich hier de afstudeeropdracht die
dient ter bewijsstuk voor de eindkwalificaties Fysiotherapeutisch handelen en Kennis delen en
wetenschap beoefenen.
Tijdens deze afstudeeropdracht is een N=1 onderzoek uitgevoerd bij een patiënt gediagnostiseerd met
het post-COVID-syndroom. Hierin wordt het volledige proces, van intake/anamnese tot afsluiting van
de gegeven zorg, beschreven.
Graag wil ik iedereen bedanken die mij geholpen hebben deze afstudeeropdracht tot een goed einde
te brengen.
Ik wens u veel leesplezier.
1
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Inleiding..................................................................................................................................................3
1. Vraagstuk............................................................................................................................................4
1.1. Casus en diagnostisch proces......................................................................................................4
1.2. Unieke hulpvraag.........................................................................................................................6
2. Analyse...............................................................................................................................................7
2.1. Analyse volgens ICF......................................................................................................................7
2.2. Critically Appraised Topic.............................................................................................................8
3. Oplossingsalternatieven...................................................................................................................11
3.1. Interventies en kosten – baten analyse.....................................................................................11
3.1.1. Interventie 1.......................................................................................................................11
3.1.2. Interventie 2.......................................................................................................................12
3.2. Klinimetrie.................................................................................................................................13
3.3. Shared decision making.............................................................................................................15
3.4. Uitvoeren van de interventies...................................................................................................16
3.4.1. Gestelde doelen..................................................................................................................16
3.4.2. Planning/Behandelplan Box breathing...............................................................................16
3.4.3. Planning/Behandelplan Wim Hof Methode........................................................................17
3.4.4. Evaluatieplan Box breathing of Wim Hof Methode............................................................17
3.4.5. Rapportages........................................................................................................................18
3.5. Afsluiten zorg.............................................................................................................................23
3.6. Logboek.....................................................................................................................................23
3.6.1. Contact met opdrachtgever................................................................................................23
3.6.2. Contact afstudeerbegeleider..............................................................................................24
Bibliografie...........................................................................................................................................26
Bijlagen.................................................................................................................................................28
Bijlage 1: Informed Consent.............................................................................................................28
Bijlage 2: Intake/anamnese..............................................................................................................29
Bijlage 3: Onderzoek.........................................................................................................................31
Bijlage 4: Literatuuronderzoek EBSCO interventie 1.........................................................................33
Bijlage 5: Literatuuronderzoek Pubmed interventie 1......................................................................35
Bijlage 6: Literatuuronderzoek EBSCO interventie 2.........................................................................36
Bijlage 7: Beoordelingslijst Hunink interventie 1..............................................................................37
Bijlage 8: Beoordelingslijst Hunink interventie 2..............................................................................39
2
, Bijlage 9: Tussenevaluatie naar huisarts...........................................................................................41
Bijlage 10: Patient Reported Experience Measure............................................................................42
Bijlage 11: Toestemmingsformulier N=1 onderzoek opdrachtgever................................................43
Beoordeling......................................................................................................................................44
Inleiding
Covid-19 kenmerkt zich als een ziekte wat veroorzaakt is door het coronavirus SARS (severe acute
respiratory syndrome). Besmetting vindt plaats door het inademen van druppels die verspreid worden
in de lucht door bijvoorbeeld hoesten of praten (RIVM, 2022). 80% van de patiënten die het virus
oplopen krijgen milde klachten. Zowel de klachten als het risico op ziekenhuisopname kan verschillen
per variant. De meest voorkomende acute symptomen zijn verkoudheid, hoesten, benauwdheid,
koorts en verlies van reuk en smaak. Complicaties kunnen voorkomen op cardiovasculair, respiratoir,
gastro-intestinaal en neurologisch gebied. Het werkingsmechanisme is grotendeels onbekend, door de
complicaties wordt het virus gezien als een systematische aandoening (Hoogeboom, et al., 2022).
De patiënt die in dit verslag besproken wordt heeft klachten overgehouden enkele weken na het
oplopen van Covid-19, hierom is zij gediagnosticeerd met het post-COVID-syndroom. Mensen die
gediagnosticeerd zijn met het post-COVID-syndroom (internationaal wordt dit ‘Post-Acute Sequelae of
SARS-CoV-2’ Infection’ genoemd) kunnen weken tot maanden klachten houden na besmetting. Deze
klachten kunnen zich onder andere uiten als vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst,
hartkloppingen, aanhoudend verlies van reuk, depressieve klachten en vergeetachtigheid. Geschat
wordt dat één op de vijf mensen vier tot vijf weken na besmetting klachten houden. Het is echter nog
in grote lijnen onbekend hoe vaak het syndroom precies voorkomt (Hoogeboom, et al., 2022). Ook is
het grotendeels onbekend waarom klachten langdurig aanhouden. Dit syndroom komt vaker voor bij
mensen met een hogere leeftijd (>70 jaar), vrouwen, na ziekenhuisopname in verband met Covid-19,
astma en verhoogd BMI (>25) (Hoogeboom, et al., 2022).
Bij de patiënt die in dit verslag besproken wordt is, volgens de KNGF richtlijnen (Hoogeboom, et al.,
2022), indicatie voor oefentherapie bij de fysiotherapeut. Bij mevrouw is er sprake van verminderde
spierfunctie en uithoudingsvermogen, verlaagde fysieke capaciteit, beperking in dagelijkse activiteiten
en dyspneu. Tijdens de oefentherapie zijn de volgende interventies toegepast:
- Pursed lip breathing om de kortademigheid tijdens inspanning te verminderen.
Pursed lip breathing wordt overwogen wanneer de patiënt inspanningsgebonden kortademigheid
ervaart. Deze oefening kan tijdens en na de inspanning uitgevoerd worden (Vreeken, et al., 2020).
- Duurtraining op de loopband om het uithoudingsvermogen te verbeteren.
- Krachttraining van de grote spiergroepen voor het bevorderen van de spierkracht en balans.
Tijdens de revalidatie is geobserveerd dat de kortademigheid verergerde tijdens de duurtraining,
ondanks het toepassen van pursed lip breathing. Ook daalde de saturatie, bij elke set, gemiddeld na
drie minuten naar 85%. Dit is na drie weken niet veranderd. Hierop is geconcludeerd dat pursed lip
breathing niet het gewenste effect had en de ademhaling een negatief effect had op de revalidatie.
Hierom zijn de anamnese en het onderzoek opnieuw uitgevoerd, om te achterhalen wat hiervan de
redenen kunnen zijn, om daar de vervolgstappen uit te bepalen. Uit de anamnese is gebleken dat
mevrouw meer stress en angst ervaart dan eerder bekend. Voornamelijk stress kan een factor spelen
in het aanhouden/verergeren van ademhalingsklachten. Dit komt doordat het sympathische
zenuwstelsel zorgt voor het verhogen van onder andere ademhaling en hartslag tijdens activiteiten.
Door de stress raakt het sympathische zenuwstelsel overbelast, waardoor het parasympatische
zenuwstelsel het lichaam niet tot rust kan brengen (Korbmacher, 2022). Daarbij is er ook bewijs dat
ontregeling van het zenuwstelsel veroorzaakt kan worden na het oplopen van Covid-19 (Abboud, et
al., 2020). Op de praktijk hebben wij een ademhalingscursus gehad. Hier hebben wij onder andere
geleerd over fysiologische effecten van ademhaling en verschillende oefeningen, waaronder Box
breathing. Box breathing is een vorm van een diafragmatische ademhaling waardoor het zenuwstelsel
tot rust gebracht wordt. Door middel van langzaam ademen en het inhouden van de ademhaling wordt
3
